SDGs16

SDGs16

เป้าหมายที่ 16: ส่งเสริมสังคมที่สงบสุขและครอบคลุมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ให้ทุกคนเข้าถึงความยุติธรรมและสร้างสถาบันที่มีประสิทธิผลรับผิดชอบและครอบคลุมในทุกระดับ (Promote peaceful and inclusive societies for sustainable development, provide access to justice for all and build effective, accountable and inclusive institutions at all levels)

ปีงบประมาณ 2562

ชื่อการประชุมวิชาการ/Conference : โครงการสัมมนาเครือข่ายนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษวิทยา ครั้งที่ 18 ประจำปี 2562

ที่มาและความสำคัญ  : คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้เปิดสอนระดับบัณฑิตศึกษาจำนวนทั้งสิ้น 22 หลักสูตร โดยแบ่งเป็นระดับปริญญาโท จำนวน 10 หลักสูตร และระดับปริญญาเอก จำนวน 12 หลักสูตร ในจำนวนนี้ได้รวมหลักสูตรทั้งภาคปกติ ภาคพิเศษ และหลักสูตรนานาชาติ โดยมีเป้าหมายสำคัญ คือ เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นนักศึกษาเป็นศูนย์กลาง โดยจัดการศึกษาที่มีคุณภาพ มีหลักสูตรที่ทันสมัยสนองตอบต่อความต้องการของสังคม ในแต่ละปีนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาของคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ได้ผลิตงานวิจัยผ่านการเรียนการสอนรูปแบบวิทยานิพนธ์ ที่มีความหลายหลากทั้งด้านสังคมศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ มีการนำเสนอเผยแพร่สู่สาธารณะในรูปแบบบทความวิจัย และนำเสนอในการประชุมวิชาการ เป็นจำนวนมาก อีกทั้งผลงานทั้งหมดยังได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารระดับชาติ ระดับนานาชาติที่อยู่ในฐานสากล หรือในรายงานการประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ถือเป็นแหล่งบ่มเพาะนักวิจัยและนักวิชาการ ดั่งปณิธานของสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ “สร้างสังคมแห่งการเรียนรู้เพื่อภูมิปัญญาของแผ่นดิน” เพราะความสำเร็จที่แท้จริงอยู่ที่ สามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์สูงสุดต่อชุมชน สังคม และประเทศชาติ
จากแนวทางสำคัญข้างต้น กอปรกับองค์ความรู้ทางวิชาการที่หลากหลาย ของบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาในมหาวิทยาลัยไทย ได้รวมตัวกันจัดตั้ง “เครือข่ายนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา” ตั้งแต่ พ.ศ. 2544 เป็นต้นมา โดยจัดให้มีการประชุมสัมมนาขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี จากการประชุมเครือข่ายฯ ครั้งที่ 17 ประจำปีการศึกษา 2561 ระหว่างวันที่ 22-23 พ.ศ. 2561 ณ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งผลการจัดประชุมสัมมนา ดังกล่าว ทำให้บัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา และคณาจารย์ได้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ในการทำวิจัย ส่งผลให้เกิดการพัฒนาองค์ความรู้ในสาขาวิชาและทำให้นักศึกษามีประสิทธิภาพมากขึ้น
ดังนั้น เพื่อให้นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาและคณาจารย์สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ของมหาวิทยาลัยในประเทศไทย ได้มีเวทีเผยแพร่องค์ความรู้ผ่านประสบการณ์ในการทำงานวิจัย อีกทั้งยังเป็นเวทีสำหรับแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อการพัฒนางานวิจัยให้มีศักยภาพต่อไป ตลอดจนในการประชุมสัมมนาเครือข่ายนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ครั้งที่ 17 ที่ผ่านมา มหาวิทยาลัยขอนแก่นมีมติให้ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นเจ้าภาพในการจัดสัมมนาเครือข่ายนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา ครั้งที่ 18 ในปี พ.ศ. 2562 สนับสนุนโดย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ที่มีเป้าประสงค์เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทางวิชาการและประสบการณ์ในการวิจัย ตลอดจนเสริมสร้างความร่วมมือทางวิชาการระหว่างหลักสูตรระดับบัณฑิตศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา และสาขาอื่นที่เกี่ยวข้อง ในลักษณะการจัดเวทีสำหรับการนำเสนอและการตีพิมพ์เผยแพร่ผลงานทางวิชาการของนักศึกษา  (อ่านเพิ่มเติม)

ชื่อบทความวิจัย Illicit Drug Use and Social Victimization among Thai Sexual and Gender Minority Adolescents
ชื่องานวิจัย Thailand Review of Prevalence and Impact of Homophobic and Transphobic Bullying in Thai Educational Institutions
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. โธมัส กวาดามูซ
คณะ/สาขาวิชา หน่วยความเป็นเลิศด้านการวิจัยเพศภาวะ เพศวิถีและสุขภาพ
ที่มาและความสำคัญ           Prevalence of illicit drug use among Thai adolescents has nearly tripled over the past decade (Assanangkornchai, Pattanasattayawong, Samangsri, & Mukthong, 2007; Devaney et al., 2007; Pengpid & Peltzer, 2013; Pengpid & Peltzer, 2013; Ruangkanchanasetr, Plitponkarnpim, Hetrakul, & Kongsakon, 2005). This is an urgent public health crisis because illicit drug use during adolescence predicts a range of concurrent and subsequent social vulnerabilities and health burden including depressive disorders, suicidal risk, sexual risk behaviors, and educational and socioeconomic disadvantages (Chesney, Barrett, & Stall, 1998; Degenhardt et al., 2011; Devaney et al., 2007; Flisher, Parry, Evans, Muller, & Lombard, 2003; Hopfer, Tan, & Wylie, 2014; Whiteford, Degenhardt, Murray, Vos, & Lopez, 2014). Recent studies suggest that intervention to reduce illicit drug use targeting school-attending youths would be more effective, when coupled with reduction of peer victimization, particularly on reducing the disparity of drug use among heterosexual and non-heterosexual adolescents (Pengpid & Peltzer, 2013; Rosario et al., 2014; Tharp-Taylor, Haviland, & D’Amico, 2009). However, it is still unclear whether reduction of peer victimization in general, as opposed to reduction of sexual and gender minority (SGM)-based victimization in particular, can reduce the disparity of illicit drug use among SGM adolescents (Goldbach, Tanner-Smith, Bagwell, & Dunlap, 2014).

Studies have shown that illicit drug use in youths is substantially higher among SGM groups (Goldbach et al., 2014; Hopfer, Tan, & Wylie, 2014; Marshal, Friedman, Stall, & Thompson, 2009; Marshall & Werb, 2010). The excess prevalence of substance use among SGM youth is associated with elevated exposures to SGM-specific prejudice and victimizing experiences (Goldbach et al., 2014). However, there is scarce evidence to support this early disparity on drug use by SGM populations and its linkage to SGM-specific victimization, particularly in lower- and middle-income countries (Van Griensven et al., 2004; Wei, Guadamuz, Lim, Huang, & Koe, 2012). To our knowledge, among the few studies focused on illicit drug use among younger age groups in Thailand (Assanangkornchai et al., 2007; Pengpid & Peltzer, 2013; Ruangkanchanasetr et al., 2005; Sherman et al., 2009), only one has examined illicit drug use by sexual minority status (Van Griensven et al., 2004). But none has explored the relationship between victimization experience and illicit drug use specifically among SGM youth.

In Thailand, there are multiple sexual and gender identities; some are intertwined and complex (Gooren, Sungkaew, Giltay, & Guadamuz, 2015; Guadamuz et al., 2014; Jackson, 2011; Mahidol University, Plan International Thailand, UNESCO, 2014; Ojanen, 2009; Poompruek, Boonmongkon, & Guadamuz, 2014; Sinnott, 2004). For example, the identity tom refers to a butch lesbian, which denotes both a masculine gender identity and same-sex sexual attraction. Similarly, the term dee refers to a feminine lesbian. Our team was among the first to investigate and classify these diverse Thai SGM identities in both adolescent and adult populations (Ojanen, 2009; Mahidol University, Plan International Thailand, UNESCO, 2014).

In this article, we aimed to characterize the patterns and correlates of illicit substance use by non-SGM and SGM Thai adolescents. We hypothesized that SGM-based peer victimization is significantly associated with illicit drug use. In addition, there is emerging evidence that gender or sexual identities alone do not capture the full spectrum of SGM individuals (Brewster & Tillman, 2012). Therefore, utilizing a more nuanced measurement on sexual attraction, we hypothesized that Thai youth who are SGM-identified and those with same-sex attraction only would have similar patterns of illicit drug use; but when compared to non-SGM youth, both groups of SGM youth would have higher odds of illicit drug use than non-SGM youth.

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา We conducted a school-based national survey among students grades 7–12 (aged 13–20 years) from 15 secondary schools (n = 2,070) around Thailand. We classified adolescents with same-sex attraction, sexual or gender non-conforming identities as SGM. Generalized estimating equations were used to estimate the odds of illicit drug use by SGM and non-SGM status.
วัตถุประสงค์ We examined the prevalence of lifetime illicit drug use and social victimization, and their association, among sexual and gender minority (SGM) and non-SGM Thai adolescents.
แหล่งทุนสนับสนุน The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
หน่วยงานที่ร่วมมือ 15 secondary schools around Thailand
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ระดับความร่วมมือ ระดับนานาชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์           The present study, for the first time, utilized a diverse classification of Thai sexual and gender identities, coupled with same-sex attraction, to examine lifetime prevalence of illicit drug use among secondary school-attending Thai adolescents. We found that SGM youths had more than two-fold higher odds of illicit drug use, compared to non-SGM youths. And although SGM-identified youths had twice the odds of SGM-based social victimization, compared with adolescents with same-sex attraction, the two groups did not differ on burden of illicit drug use. Similarly, Brewster and Tillman (2012) found that among adolescent sexual minorities, those who identified as SGM had similar prevalence of substance use than those with same-sex attraction and/or sexual contact only. Collectively, this evidence supports the psychosexual development perspective, which proposed that SGM identity formation follows the development of sexual attraction (Rosario et al., 1996). Future studies should investigate the trajectories of sexual and gender attraction and identity development during adolescence, and explore the contextual and resilient factors that may mitigate the negative social consequences associated with SGM identity formation (Herrick et al., 2011).

In addition, we illustrated that risk factors for drug use differed significantly across non-SGM and SGM adolescents. Pengpid and Peltzer (2013) found that school truancy and having had sexual experiences were associated with higher prevalence of illicit drug use. We found similar association between truancy, sexual intercourse experience and illicit drug use among non-SGM adolescents. However, among SGM adolescents, illicit drug use was also associated with adverse mental health outcomes, including depressive symptoms and suicidal ideation. First, this evidence suggests that existing programs focused on addressing risk factors of illicit drug use among heterosexual and gender-conforming adolescents may not benefit non-heterosexual and non-gender-conforming adolescents. Second, it demonstrated the universality of multiple co-occurring psychosocial adversities faced by SGM adolescents referred to as syndemics (Guadamuz et al., 2013; Mustanski, Andrews, Herrick, Stall, & Schnarrs, 2014), and highlighted the urgent need for comprehensive and tailored health services for SGM youths in Thailand (Mayer, Garofalo, & Makadon, 2014). Third, we found that SGM related victimization, but not general victimization, was associated with illicit drug use among SGM adolescents. A meta-analysis found a stronger association between general victimization on substance use than LGBT-based victimization among sexual minority adolescents (Goldbach et al., 2014). Our results therefore provide further support (Rosario et al., 2014) that these reviewed studies using general measures of victimization may not have adequately captured SGM-based victimization.

Results of our study should be interpreted in light of the following limitations. Due to the lack of temporal sequence of our cross-sectional design, illicit drug use could have preceded victimization and the development of identity and sexual attraction and other covariates included, however, the majority of cohort studies do not support these reverse pathways (Bogart et al., 2014; Goldbach et al., 2014; Marshal et al., 2008). We acknowledge potential information bias on reporting sensitive information such as SGM attraction and identities, illicit drug use and victimization, however, the use of computer-assisted self-administered survey and multiple reminders of anonymity may have minimized this bias (Ojanen et al., 2014; Van Griensven et al., 2001). The low reporting of illicit drug use among adolescents in this study may limit potential generalizability. Additionally, we used three single-item questions to assess social victimization that have not been validated. We acknowledge that thoroughly validated scales may have higher reliability and validity in the statistical sense than concise scales (like ours). That said, many large-scale studies (e.g., HBSC, EU Kids Online, TIMMS) routinely inquire about bullying, cyberbullying, or aggression experiences using single-item measurements, and data gained from these measurements are reported in the research literature despite the limitations of the measurement strategy. In our case, we conducted a qualitative pilot test of our measurement to ensure that the three single-item measurements were culturally relevant types of social victimization in the Thai context, and easily understood by our pilot testers, who were equivalent in their characteristics to those who completed the actual survey. Finally, our sample was limited to only secondary school-attending Thai adolescents, and therefore, results may not be generalizable to all Thai adolescents, particularly those who were institutionalized, attending vocational schools, dropped out of school or were absent at the day the survey was implemented. For example, students who had high truancy levels, and so may not be included in the study, may potentially contribute to selection bias.

Despite these limitations, our study has important implications. Firstly, we found that illicit drug use is indicative of higher burdens of depressive symptomology and suicidal thoughts among SGM adolescents, but not among non-SGM adolescents. Educators and mental health professionals in Thailand should provide timely screening and referral to appropriate services for SGM adolescents. Secondly, we demonstrated the application of a nuanced and culturally sensitive approach in categorizing SGM adolescents in Asia (Brewster & Tillman, 2012; Friedman et al., 2011; Rosario et al., 2014). This implies that existing research and services focused on adolescent’s self-identities and particularly those based on western contexts (gay, lesbian, bisexual and transgender identities) may not sufficiently identify the full spectrum of SGM adolescents. Further, our study demonstrated that including SGM students under 18 years in surveys is possible when studies are conducted in schools and allow proxy permission by homeroom teachers. Sometimes SGM students under 18 years are reluctant to participate in research studies in which guardian permission is required. By having homeroom teachers provide proxy permission, SGM students are able to participate in SGM-related research studies. We have previously showed through a qualitative study with Thai parents of students under 18 years that guardians are willing to waive permission for their children to participate in research studies if the said studies are conducted on school grounds and with permission by school teachers (Guadamuz, Goldsamt, & Boonmongkon, 2015). Lastly, we confirmed previous findings from other countries that SGM-based social victimization is associated with illicit drug use, further strengthening this evidence, particularly from a middle-income country in Asia. The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) has been bringing worldwide attention to this issue and has been working to decrease LGBT-based bullying victimization in schools. However, these efforts require responsive and dedicated efforts from local governments such as the ministries of education and ministries of health so that preventive intervention programs are implemented, targeted, culturally sensitive, sustainable and galvanize the dignity of young individuals (Goldbach et al., 2014; Rosario et al., 2014).

Web link อำงอิงการดำเนินงาน https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10826084.2019.1638936
SDG goal ที่เกี่ยวข้อง SDG 5 Gender Equality
SDG 16 Peace and Justice Strong Institions
ชื่อบทความวิจัย การขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อนักศึกษาจากการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย
ชื่องานวิจัย การขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อนักศึกษาจากการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย
ชื่อผู้วิจัย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรธิดา วิเศษศิลปานนท์
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ           ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมนับวันจะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นปัญหาโดยตรงเกิดจากการกระทำของมนุษย์อันเนื่องมาจากความต้องการพื้นฐานและต้องการความสะดวกสบายในด้านต่างๆกระตุ้นให้มนุษย์พัฒนาความกำวหน้าทางวิทยาศาสตร์และวิทยาการในการนำทรัพยากรธรรมชาติมาใช้อย่างสะดวกสบายมากขึ้นอีกทั้งมีการพัฒนากระบวนการผลิตสินค้าทางด้านอุตสาหกรรมก่อให้เกิดของเสียซึ่งเป็นปัจจัยหลักของปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมจากปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมดังกล่าวทำทิศทางการพัฒนาในปัจจุบันและอนาคต ให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable  Development) ครอบคลุมในมิติด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่ดำเนินการในรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป  ประเด็นความรับผิดชอบต่อสังคม (Corporate  Social  Responsibility:  CSR) นั้นพัฒนามาจากแนวคิดที่มองว่าการดำเนินธุรกิจขององค์กรต่าง ๆ ได้ส่งผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมากทำให้หลายองค์กรได้ดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างต่อเนื่องมาจนถึงในปัจจุบัน(Kotler & Lee,  2005) ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กรคือการเอื้อประโยชน์ต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายอย่างเหมาะสมโดยไม่เบียดเบียนฝ่ายใดทั้งแรงงาน ลูกจ้าง ลูกค้า สิ่งแวดล้อมและชุมชนโดยรอบที่ตั้งขององค์กร ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กรเป็นการทำธุรกิจให้ถูกต้องตามกฎหมายและจรรยาบรรณทำให้พนักงานในองค์กรมีความสุขมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น (สถาบันธุรกิจเพื่อสังคม, 2554 )  แนวคิดความรับผิดชอบทางสังคม ได้ขยายตัวเพิ่มมากขึ้นทั้งจากหน่วยงานธุรกิจข้ามชาติ หน่วยงานธุรกิจระดับชาติ  ตลอดจนองค์กร บริษัท ไปสู่หน่วยงานที่เป็นองค์กรในระดับอุดมศึกษาหรือมหาวิทยาลัย ที่เป็นสถาบันสำคัญต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ซึ่งมีบทบาทหลักในการผลิตบัณฑิตให้เป็นผู้ที่มีจิตสำนึกที่ดี มีวินัย มีคุณธรรม จริยธรรม มีความรับผิดชอบต่อตนเอง ผู้อื่น สังคม และประเทศชาติ มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข และบทบาทในการวิจัย การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ทั้งนี้เพื่อให้การผลิตบัณฑิตซึ่งเป็นผู้ที่สำเร็จการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยได้ออกไปรับใช้ และแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม มหาวิทยาลัยไม่เป็นเพียงสถาบันที่ผลิตคนสู่ตลาดแรงงานเท่านั้น แต่ยังต้องผลิตบัณฑิตให้เป็นประชากรทีมีคุณภาพ  (สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา, 2557)

แนวคิดมหาวิทยาลัยรับผิดชอบต่อสังคม (University Social Responsibility :USR) ปรากฏในการประชุมระดับโลกด้านการอุดมศึกษา (World  Conference  on  Higher  Education:  WCHE) เมื่อวันที่ 5-8 กรกฎาคม ค.ศ. 2009 ณ สำนักงานใหญ่องค์การยูเนสโก กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส เรื่องบทบาทของสถาบันอุดมศึกษาในการแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม (The  New  Dynamics  of  Higher  Education  and Research  for  Societal  Change  and  Development) ทั้งนี้ เพราะสังคมมีความคาดหวังสูงต่อการศึกษาในระดับอุดมศึกษา  มหาวิทยาลัยในฐานะองค์กรระดับอุดมศึกษาไม่ควรทำหนำที่แต่เพียงการผลิตบัณฑิต การวิจัย และการบริการวิชาการต่อสังคมแต่เพียงเท่านั้น หากแต่มหาวิทยาลัยจะต้องแสดงความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านต่างๆ ทำหนำที่เป็นศูนย์รวมความคิด (Think Tank) ตอบสนองความต้องการของสังคม ใส่ใจกับประเด็นในเรื่องความเสมอภาคในโอกาสทางการศึกษาและช่วยลดปัญหาการเสียเปรียบทางสังคมจัดการเรียนการสอนให้นักศึกษาตระหนักถึงการมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อสังคม(สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา,  2552) โดยปรับเปลี่ยนวิธีการจัดการเรียนการสอน  หลักสูตร  ทักษะการสอนของอาจารย์  งานวิจัย  งานวิชาการ เฉพาะทางที่ตนเองถนัดการจัดการเรียนการสอนควรจัดกิจกรรมที่เน้นนักศึกษาลงมือปฏิบัติจริง (วิจารณ์ พานิช, 2557)

การขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย ดำเนินการหลายรูปแบบทั้งการดำเนินงานผ่านการจัดการเรียนการสอน การจัดทำโครงการต่าง ๆ ที่นอกจากมุ่งให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบต่อ สังคม ชุมชน แล้วยังมุ่งสร้างบัณฑิตให้เป็นผู้ที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม เป็นผู้มีจิตสาธารณะ เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพ เป็นต้น โดยมีผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในการดำเนินงานความรับผิดชอบต่อสังคม ทั้งผู้บริหาร ผู้สอน ผู้ปฏิบัติงาน รวมทั้งนักศึกษาที่จัดเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญของมหาวิทยาลัยในการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคม ที่จะเป็นทั้งผู้ร่วมดำเนินงานและเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยรับผิดชอบต่อสังคม

ประเทศไทยโดยสำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา ได้มีนโยบายส่งเสริมให้มหาวิทยาลัยในประเทศไทย ได้ดำเนินการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมมาเป็นเวลาหนึ่งแล้ว  มีผลจากการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรมจากมหาวิทยาลัยหลายแห่ง และส่งผลกระทบต่อทั้งระดับสังคม ชุมชน องค์กร  และผู้มีส่วนได้เสียหลายกลุ่ม ทั้งผู้ปกครอง ประชาชน พนักงาน และนักศึกษา งานวิจัยนี้สนใจศึกษาการดำเนินการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยกรณีศึกษา 2 แห่ง ศึกษาผลกระทบต่อนักศึกษาในด้านความรู้ ทัศนคติ และทักษะของนักศึกษา ที่เกิดขึ้นจากการขับเคลื่อนรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยกรณีศึกษา รวมทั้งศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยเนื่องจากกลุ่มนักศึกษาเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสำคัญของมหาวิทยาลัย  การจัดกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยในรูปแบบต่างๆ จะส่งผลต่อนักศึกษาอย่างไร และมีส่วนในการพัฒนาคุณลักษณะของนักศึกษาด้านไหนบำง ซึ่งจะนำไปสู่การให้ข้อเสนอแนะแนวทางการส่งเสริมความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยรับผิดชอบต่อสังคมต่อไป

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา           มหาวิทยาลัยกรณีศึกษาที่มีการดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมมามากกว่า 5 ปี และประกาศเป็นนโยบายระดับมหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยของรัฐ 1 แห่งและมหาวิทยาลัยเอกชน 1 แห่ง คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลจำนวนทั้งสิ้น 18 คน ประกอบด้วย  บุคลากร จำนวน 4 คน  อาจารย์ จำนวน 4 คน  และนักศึกษาจำนวน 10 คน  โดยเป็นผู้มีประสบการณ์เกี่ยวกับการดำเนินงานรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย
วัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษาผลกระทบต่อนักศึกษาจากการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย

2.เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยที่มีผลกระทบต่อนักศึกษา

แหล่งทุนสนับสนุน
หน่วยงานที่ร่วมมือ มหาวิทยาลัยในประเทศไทย
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ จากผลการวิจัยมีข้อสังเกตและข้อเสนอแนะต่อการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยที่ส่งผลกระทบต่อนักศึกษา ดังนี้

1) ความเข้าใจต่อแนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยอย่างแท้จริงแม้ว่าจะมีการยอมรับแนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย และมีการส่งเสริมการนำแนวคิดนี้ไปสู่การปฏิบัติอย่างต่อเนื่องในมหาวิทยาลัยหลายแห่ง มีข้อค้นพบประการหนึ่งคือผู้ที่มีส่วนได้เสียบางส่วน เช่น นักศึกษา บุคลากร ยังมีความเข้าใจต่อแนวคิดและเป้าหมายความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยที่แตกต่างกันออกไปทำให้การดำเนินการยังส่งผลกระทบที่ยังไม่ถึงเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืนในมิติต่าง ๆ อย่างแท้จริงการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยจำเป็นต้องทำความเข้าใจการปรัชญา/ฐานคิดดังกล่าวอย่างลึกซึ้ง  เพื่อกำหนดเป้าหมายและจัดกระบวนการเรียนรู้ให้บรรลุเป้าหมายที่ต้องการ

2) นโยบายด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ดำเนินการผ่านกิจกรรมเสริมหลักสูตรมากกว่าการบรรจุในหลักสูตร ที่ดำเนินการเป็นโครงการ เป็นครั้ง ๆ ในแต่ละปี ซึ่งเป็นไปตามแนวทางความรับผิดชอบที่ดำเนินการแยกออกจากการดำเนินงานหลักของมหาวิทยาลัย  ซึ่งหากพิจารณาพันธกิจของมหาวิทยาลัย ที่พึงจัดการศึกษาอย่างเท่าเทียมโดยไม่มีการแบ่งแยกการปฏิบัติ  เพื่อให้ทุกคนมีโอกาสได้แสวงหา สะสมความรู้และทักษะที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตปลูกฝังทัศนคติในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องเพื่อให้ตระหนักว่าตนเป็นส่วนหนึ่งของสังคมมีความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่นดังนั้น มหาวิทยาลัยควรพิจารณาดำเนินการกิจกรรมความรับผิดชอบต่อสังคมให้เป็นการดำเนินงานที่ผสมอยู่ในกิจกรรมหลักขององค์กร ตั้งแต่การคัดเลือกนักศึกษาเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยที่ควรให้โอกาสกลุ่มคนต่าง ๆ เข้าถึงอย่างทั่วถึง และในกระบวนการจัดการเรียนรู้ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาจิตสำนึกด้านในของเยาวชน ควบคู่ไปกับการพัฒนาความสามารถด้านวิชาการ

3) รูปแบบการจัดการศึกษาของมหาวิทยาลัย ที่ส่วนใหญ่เป็นการจัดการศึกษาโดยเอาวิชาเป็นตัวตั้ง ผู้เรียนต้องเรียนรู้ในเชิงลึกกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งควรเพิ่มเติมในเรื่องการออกแบบการเรียนรู้ที่ฝึกการคิดวิเคราะห์เชื่อมโยงสิ่งที่เรียนรู้กับปรากฏการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตจริง การพัฒนาความสามารถในการแก้ปัญหาและการพัฒนา โดยบูรณาการความรู้หลากหลายวิชา อันเป็นคุณลักษณะที่พึงประสงค์ประการหนึ่ง ของเยาวชนที่จะสามารถดำรงชีวิตในยุคใหม่ได้อย่างมีคุณภาพ

4) การออกแบบกระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความรับผิดชอบต่อสังคมของมหาวิทยาลัย เป็นส่วนสำคัญที่ควรกำหนดให้มีความสอดคล้องกับความสนใจของนักศึกษา ตามแนวทางผู้เรียนเป็นศูนย์กลางและอาจใช้แนวทางการบูรณาการแนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมในหลักสูตร โดยอาจกำหนดเป็นเนื้อสาระในบางรายวิชา การจัดทำกิจกรรมนอกหลักสูตร โดยยึดหลักการเรียนรู้ในลักษณะสหวิทยาการ (interdisciplinary) ทั้งนี้ วิธีการจัดการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำ รวมทั้งการเรียนรู้ผ่านการทำโครงการ เป็นแนวทางการเหมาะสมที่จะใช้ในการพัฒนาคุณลักษณะความรับผิดชอบต่อสังคมของนักศึกษา ที่จะสร้างความสนใจให้กับนักศึกษา ในการนำภาคทฤษฎี (knowledge) ไปสู่การปฏิบัติเพื่อให้เกิดทักษะ (skill) ผ่านการตั้งโจทย์ คำถามกับสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงตามบริบท  รวมถึงการออกแบบขั้นตอน กระบวนการ วิธีการและเครื่องมือที่จะแก้ปัญหาหรือพัฒนาในเรื่องต่างๆ

5) การมีส่วนร่วมของชุมชนจากผลการศึกษาพบว่าผู้มีส่วนได้เสียต่อความรับผิดชอบของมหาวิทยาลัย ที่มีบทบาทในการดำเนินการส่วนใหญ่จะเป็นอาจารย์ บุคลากร และนักศึกษา ยังให้ความสำคัญกับสังคมภายนอก หรือชุมชนรอบมหาวิทยาลัยเป็นเพียงผู้รอรับการบริการทางสังคมจากมหาวิทยาลัยการขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมควรดำเนินการโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยการวิเคราะห์ทุนทางสังคมและใช้ศักยภาพภูมิปัญญาของท้องถิ่นในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ของมหาวิทยาลัย

Web link อำงอิงการดำเนินงาน https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/172824/149217
SDG goal ที่เกี่ยวข้อง: SDG 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก
ชื่อบทความวิจัย Correlation between Attitude toward Violence and Peer Victimization
ชื่องานวิจัย ความรุนแรง เหยื่ออาชญากรรม และการลงโทษ ในนิยามของเด็กและเยาวชนในพื้นที่จังหวัดนครปฐม
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. ศรีสมบัติ โชคประจักษ์ชัด
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชาสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ Juveniles are deemed to be an essential force in the country. Data from the Department of Juvenile Observation and Protection in Thailand from 2004–2008 shows that delinquency rates have increased continuously, particularly in drug-related offences (Ministry of Justice, 2009). When looking at recidivism rates, delinquents recommitted an offense approximately 12 percent in 2007 and 18 percent in 2008 (Ministry of Justice, 2009). Interestingly, even though the rates of recidivism were not proportionally high, the number of delinquency cases had increased. This might possibly explain why the majority of youths who entered into the juvenile justice system are more likely to be the first-time offenders. Therefore, studies related to the propensity for delinquent behavior and prevention need to be a central focus. Juveniles not only have a high propensity to be involved in delinquent behavior but are also one of the groups most likely to become victimized. Data show that on average, juveniles aged 12–17 years are more than twice as likely as adults to be the victims of a violent crime (Baum, 2005). Another concern is peer victimization which can include physical, verbal, or relational abuse. Peer victimization has been shown by numerous studies to have adverse effects on children’s development resulting in anxiety and depressive symptoms, aggression and delinquency, and school maladjustment (Card & Hodges, 2008; Rudolph et al., 2014). Therefore studies that examine the correlation of peer victimization and attitude violence are very important in identifying or predicting the pathway of delinquent behavior. In the current study, the authors gathered data from 1,887 students who were enrolled in secondary schools in Nakhon Pathom province, Thailand to examine the correlation between peer victimization and attitudes toward violence. Nakhon Pathom  province  is  known  to  have  a  particularly  high  delinquency  rate.  Despite this, it is considered a higher education hub of Thailand including four of the elite universities and a suburb of Bangkok. For example in June 2010, a student set fire to Mahidol Wittayanusorn School resulting in damage of more than THB 300 million.  Moreover, Nakhon Pathom is located in the Metropolitan Region which is experiencing rapid changes in urbanization. Consequently, Nakhon Pathom province is an ideal location to study deviance- and delinquency related issues.
ขอบเขตพื้นที่การศึกษา The current study was conducted using stratified random sampling of all the students in 29 schools in Nakhon Pathom province, Thailand. Students enrolled in grade 8 and grade 11 from each school were randomly selected  resulting in 1,887 participants composed of 808 males and 1,079  females comprising 1,027 students in grade 8and 860 in grade 11. The participants were 14 years old (54.4%) and 17 years old (45.6%) respectively. Due to the homogenous structure of Thailand’s demographic, a race or ethnic variable was not collected in this study. To ensure anonymity and to increase response validity, the research team did not obtain any information that could identify any participant. Consent was obtained from the appropriate legal guardian prior to participation. The participants were given two self-reported instruments: the Attitudes Towards Violence Scale (Funk et al., 1999) and the Multidimensional Peer-Victimization Scale (Mynard & Joseph, 2000). Both instruments were translated into Thai.
วัตถุประสงค์ This study examined the prevalence of peer victimization among Thai students by looking at verbal, property, and physical victimization.
แหล่งทุนสนับสนุน โครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษาและการพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติมหาวิทยาลัยมหิดล
หน่วยงานที่ร่วมมือ โรงเรียนในจังหวัดนครปฐม
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ The current study was very important in reinforcing the literature on attitudes toward violence and peer victimization. It also reduces the gap in the literature regarding the Asian population. From the current findings, the majority of students had a neutral or negative attitude toward violence. When examining peer victimization, it was very shocking that almost half of students were victims of peer victimization. Victimization was even higher in the verbal category with more than 70 percent of the students claiming to have been victimized. The findings on the correlation between peer victimization and attitudes toward violence were all statistically significant in every model. Every category of peer victimization presented a genuine relationship with both types of attitude toward violence—reactive violence and culture of violence. Physical victimization, however, presented the strongest correlation to attitudes toward violence. This finding was not quite a surprise due to the fact that physical victimization is considered the most serious type of victimization. Victims are more than likely to learn from their experiences and eventually accept violent means as a way to protect themselves or solve problems. This process is known as desensitization (Donnerstein, Slaby, & Eron, 1994; Murray, Guerra, & Williams, 1997). The acceptance of violence ultimately results in behavioral changes (Funk et al., 1999).  Therefore, the Department of Education and school officials need to pay close attention to this issue. Policies and programs need to be implemented immediately to reduce the rate of peer victimization. The policies and programs will later reverse negative attitudes toward violence and eventually prevent delinquent and criminal behavior.
Web link อำงอิงการดำเนินงาน https://so04.tci-thaijo.org/index.php/kjss/article/view/241957/164484
SDG goal ที่เกี่ยวข้อง SDG 16 Peace and Justice Strong Institions
ชื่อบทความวิจัย วิเคราะห์เชิงวิพากษ์แนวคิดว่าด้วยทศพิธราชธรรมในพระพุทธศาสนาคือธรรมาภิบาล
ชื่องานวิจัย วิเคราะห์เชิงวิพากษ์แนวคิดว่าด้วยทศพิธราชธรรมในพระพุทธศาสนาคือธรรมาภิบาล
ชื่อผู้วิจัย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อำนาจ ยอดทอง
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชามนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ           หลักธรรมในพระพุทธศาสนาที่ถือเป็นแนวคิด “การบริหารจัดการที่ดี” หรือสอดคล้องกับ “หลักธรรมาภิบาล” ได้แก่ ทศพิธราชธรรม และจักรวรรดิวัตร เป็นต้น โดยเฉพาะหลักธรรมที่มักจะถูกยกขึ้นว่าเป็นหลักธรรมาภิบาลในพระพุทธศาสนา คือ “ทศพิธราชธรรม” ดังนั้นบทความชิ้นนี้จึงมุ่งศึกษาวิเคราะห์เชิงวิพากษ์หลักธรรมนี้ในฐานะที่มักถูกกล่าวอำงว่าเป็นหลักธรรมาภิบาลในพระพุทธศาสนา ซึ่ง อำนาจ ยอดทอง (Yodthong, 2014) ได้ตั้งข้อสังเกตไว้ว่า “การกล่าว

เช่นนี้ย่อมมีนัยยะแสดงว่าหลักการทั้ง 2 เป็นหลักการเดียวกัน มีฐานคิดแบบเดียวกัน หรือมีความหมายสอดคล้องในลักษณะที่ทศพิธราชธรรมทุกข้อมีความหมายตรงกับธรรมาภิบาลทุกข้อเท่านั้น” ซึ่งในงานวิจัยชิ้นนี้จะพิจารณาเฉพาะหลักธรรมที่นักวิชาการและผลงานวิจัยต่าง ๆ มักจะมองว่าเป็นธรรมาภิบาลในพระพุทธศาสนาคือทศพิธราชธรรมนี้เท่านั้น เนื่องจากถือว่า หลักธรรมต่าง ๆ ในพระพุทธศาสนามีสถานะเดียวกันทั้งหมด คือ เป็นคุณธรรม หรือกุศลธรรม (ธรรมที่ดีงาม) อันเป็นคุณสมบัติประจำจิตใจของมนุษย์เหมือนกัน ในที่นี้จึงเลือกหลักทศพิธราชธรรมเป็นตัวอย่างในการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ ดังนั้นการกล่าวว่าหลักทศพิธราชธรรมในทางพระพุทธศาสนาคือธรรมาภิบาล ย่อมก่อให้เกิดประเด็นตามมา ได้แก่ หลักธรรมเหล่านี้เป็นธรรมภิบาลอย่างไร ข้อไหน หรือหากกล่าวว่าสอดคล้อง คือ สอดคล้องกับธรรมาภิบาลข้อใดเป็นต้น ซึ่งปัญหาเหล่านี้นักวิชาการทางพระพุทธศาสนาหรือแม้กระทั่งงานวิจัยต่าง ๆ มักจะไม่กล่าวถึง ในงานวิจัยชิ้นนี้จึงมุ่งพิจารณาและศึกษาวิเคราะห์ประเด็นเหล่านี้เป็นหลักในเชิงวิพากษ์ เพื่อที่จะชี้แจงและทำความเข้าใจแนวคิดทั้ง 2 ให้ชัดเจนยิ่งขึ้นว่า แท้ที่จริงแล้ว ทศพิธราชธรรมในทางพระพุทธศาสนาเป็น ธรรมาภิบาลได้หรือไม่ อย่างไร

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา           การวิจัยนี้ เป็นการวิจัยด้านเอกสาร (Documentary Research) โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากคัมภีร์พระไตรปิฎก เอกสาร หนังสือ และงานวิจัยต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เกี่ยวกับแนวคิดและหลักการของทศพิธราชธรรมและธรรมาภิบาล และประเด็นว่าด้วยทศพิธราชธรรมในพระพุทธศาสนาคือธรรมาภิบาล
วัตถุประสงค์           การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อวิเคราะห์เชิงวิพากษ์แนวคิดว่าด้วยทศพิธราชธรรมในพระพุทธศาสนา คือ ธรรมาภิบาล
แหล่งทุนสนับสนุน
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์           ฐานคิดเกี่ยวกับ หลักธรรมาภิบาล และ หลักทศพิธราชธรรม นั้นมีลักษณะที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง โดยที่หลักธรรมาภิบาลมีฐานคิดบนพื้นฐานแนวคิดและการบริหารเชิงระบบหรือโครงสร้าง สอดคล้องกับจริยศาสตร์เชิงหนำที่ (duty ethics) หรือทฤษฎีหน้าที่ (duty theory) ส่วนหลักทศพิธราชธรรมมีฐานคิดบนพื้นฐานแนวคิดเชิงคุณธรรม สอดคล้องกับจริยศาสตร์เชิงคุณธรรม (virtue ethics) หรือทฤษฎีคุณธรรม (virtue theory) อาจกล่าวได้ว่า ทศพิธราชธรรมเกิดมาจากคุณธรรมของผู้นำโดยตรง แต่ธรรมาภิบาลเกิดมาจากกฎเกณฑ์อันเป็นส่วนของระบบหรือโครงสร้างในภาพรวมเป็นสำคัญ การมองว่า “ทศพิธราชธรรมในพระพุทธศาสนาคือธรรมาภิบาล” ซึ่งมีความสัมพันธ์แบบเท่ากันทุกประการจึงเป็นไปไม่ได้ ทั้งในแง่ตรรกะฐานคิด และหลักการของทั้ง 2 ด้วยความแตกต่างและการมีจุดเน้นที่ต่างกันเช่นนี้นี่เอง เมื่อมีการนำหลักธรรมาภิบาลมาใช้ในการบริหารและการปกครองในสังคมไทยในทุกๆ ด้าน จึงได้มีการกำหนดหลักการใหม่เพิ่มขึ้นมา หลักการนี้เรียกว่า “หลักคุณธรรม” อันเป็นการเปิดพื้นที่ให้คุณธรรมและจริยธรรมทางศาสนาโดยเฉพาะพระพุทธศาสนามีทศพิธราชธรรมเป็นต้น ได้เข้าไปเสริมฐานของระบบหรือโครงสร้างแบบธรรมาภิบาล เราอาจเรียกให้จำเพาะเจาะจงกว่านี้ว่า “ธรรมาภิบาลแบบไทย”ทำให้หลักธรรมาภิบาลนี้มีองค์ประกอบทั้งที่เป็นเชิงระบบและเชิงคุณธรรม ซึ่งแนวคิดแบบนี้สอดคล้องกับ “ทฤษฎีจริยศาสตร์องค์รวม” ที่ให้ความสำคัญทั้ง 2 ส่วนรวมกัน คือ คุณธรรมของคนดีและระบบหรือกฎที่ดี
Web link อำงอิงการดำเนินงาน https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/download/151335/125540/
SDG goal ที่เกี่ยวข้อง SDG 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

ปีงบประมาณ 2563

ชื่องานวิจัย โครงการติดตามประเมินผลการจัดตั้งบ้านกึ่งวิถี กาแลตาแป
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. ศรีสมบัติ โชคประจักษ์ชัด
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชาสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ
วัตถุประสงค์ 1. เพื่อติดตามประเมินผลการจัดตั้งบ้านกึ่งวิถี กาแลตาแป

2. เพื่อถอดบทเรียนการจัดตั้งกึ่งวิถีและแนวทางการขยายผลในพื้นที่อื่น ๆ

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา บ้านกึ่งวิถี กาแลตาแป จ. นราธิวาส
แหล่งทุนสนับสนุน สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม
หน่วยงานที่ร่วมมือ กระทรวงยุติธรรม
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ได้ข้อมูลการติดตามประเมินผลการจัดตั้งบ้านกึ่งวิถี

2. มีข้อเสนอแนะแนวทางต่อการนำไปสู่การจัดตั้งบ้านกึ่งวิถีโดยภาคเอกชนและสังคมในพื้นที่อื่น ๆ และทั่วประเทศต่อไป

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) SDG 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

SDG 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

Web link การดำเนินงาน (หากมี) https://www.moj.go.th/view/36311
ชื่องานวิจัย โครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้งกองทุนเพื่อสนับสนุนชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษ
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. สุณีย์ กัลป์ยะจิตร
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชาสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ การศึกษาความเป็นได้ในการจัดตั้งกองทุนเพื่อสนับสนุนชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบและวัตถุประสงค์ของกองทุนเพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษ รวมทั้งการให้ความช่วยเหลือในเรือนจำ และศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนโดยนำเสนอ รูปแบบ แนวทางการจัดตั้งกองทุน การให้ความช่วยเหลือของกองทุน/การใช้จ่ายเงินทุน/เงือนไขของความช่วยเหลือในลักษณะต่าง ๆ รวมทั้งปัจจัยสู่ความสำเร็จ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษในประเทศไทย ตลอดจนแนวทาง วิธีการตรวจสอบกองทุน กระบวนการได้มาซึ่งเงินทุน ระบบการระดมเงินทุน และการนำเสนอแผนการดำเนินงาน (Roadmap) รูปแบบ แนวทางการจัดตั้งกองทุน โดยกำหนดเป็นแผนการดำเนินงานในระยะเร่งด่วนและระยะยาว ทั้งนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) จากการค้นคว้าข้อมูลจากเอกสารวิชาการ ทบทวน วิเคราะห์ลักษณะหรือสถานการณ์ ปัญหา อุปสรรคและปัจจัยความสำเร็จของกองทุนช่วยเหลือด้านต่าง ๆ ที่มีการจัดตั้งในประเทศไทย แนวคิดการจัดตั้งกองทุนเพื่อสนับสนุนชีวิตหลังปล่อยของผู้พ้นโทษในประเทศไทยและต่างประเทศ
วัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษารูปแบบหรือแนวทางของกองทุนเพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษ รวมไปถึงปัญหา อุปสรรคและปัจจัยความสำเร็จของการจัดตั้งกองทุนในประเทศไทยและต่างประเทศ

2. เพื่อนำเสนอรูปแบบ แนวทางการจัดตั้งกองทุนและรูปแบบการให้ความช่วยเหลือของกองทุนเพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษในประเทศไทยที่เป็นระบบและครบวงจร

3. เพื่อนำเสนอแผนการดำเนินงาน (Roadmap) ในการจัดตั้งกองทุน การเข้าถึงแหล่งทุน และรูปแบบการให้ความช่วยเหลือของกองทุนในการสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษที่สามารถนำไปใช้ในการจัดตั้งกองทุนได้จริง โดยกำหนดเป็นแผนการดำเนินงานในระยะเร่งด่วนและระยะยาว

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) จำนวน 100 คน การสนทนากลุ่ม (Focus Group) จำนวน 54 คน รวมทั้งการสัมมนาเพื่อรับฟังความคิดเห็นและเผยแพร่ข้อเสนอรูปแบบ (Model) หรือแนวทางการจัดตั้งกองทุนให้ความช่วยเหลือหรือสนับสนุนชีวิตหลังปล่อยที่เหมาะสม จำนวน 2 ครั้ง
แหล่งทุนสนับสนุน สำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม
หน่วยงานที่ร่วมมือ กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. รายงานผลศึกษารูปแบบและแนวทางการจัดตั้งกองทุนเพื่อสนับสนุนชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษ รวมไปถึงปัญหา อุปสรรคและปัจจัยความสำเร็จของการจัดตั้งกองทุนในประเทศไทยและต่างประเทศ

2. รูปแบบ แนวทางการจัดตั้งกองทุนและรูปแบบการให้ความช่วยเหลือของกองทุนเพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษในประเทศไทยที่เป็นระบบและครบวงจร

3. แผนการดำเนินการ (Roadmap) ในการจัดตั้งกองทุน การเข้าถึงแหล่งเงินทุนและรูปแบบการให้ความช่วยเหลือของกองทุนในการสนับสนุนคุณภาพชีวิตหลังปล่อยผู้พ้นโทษที่สามารถนำไปใช้ในการจัดตั้งกองทุนได้จริง โดยกำหนดเป็นแผนการดำเนินงานในระยะเร่งด่วนและระยะยาว

Web link อำงอิงการดำเนินงาน
การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) SDG 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

SDG 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

(อ่านเพิ่มเติม)

ชื่องานวิจัย โครงการศึกษามาตรการที่ส่งผลต่อการลดจำนวนผู้กระทำความผิดที่เข้าสู่การบังคับโทษจำคุกและประสิทธิภาพของมาตรการที่ใช้หันเหคดีออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญา: กรณีศึกษากระบวนการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. ศรีสมบัติ โชคประจักษ์ชัด
คณะ/สาขาวิชา ภาควิชาสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ที่มาและความสำคัญ
วัตถุประสงค์ 1. ศึกษา วิเคราะห์ สภาพปัญหา อุปสรรค รวมถึงการติดตามและประเมินผลในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบสมัครใจตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 พระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ. 2533 ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 108/2557 และแบบบังคับบำบัดตามพระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ.2545

2. ศึกษาเปรียบเทียบแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดในปัจจุบัน (แบบสมัครใจตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 พระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ. 2533 ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 108/2557 และแบบบังคับบำบัดตามพระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ. 2545) กับแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดในร่างกฎหมายยาเสพติด

3. ศึกษาการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของต่างประเทศที่ประสบผลสำเร็จ (Best Practice) อย่างน้อย 3 ประเทศ และปัจจัยความสำเร็จในการดำเนินการเพื่อเป็นแนวทางในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศไทย

4. เพื่อนำเสนอผลการศึกษาเกี่ยวกับการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบสมัครใจ และแบบบังคับบำบัด รวมถึงข้อเสนอการปรับปรุงกระบวนการการบำบัดฟื้นฟูแบบครบวงจร ทั้งพฤติกรรม วิธีคิด และแนวทางในการดำเนินชีวิตของผู้ติดยาเสพติด การปรับปรุงโครงสร้าง บูรณาการระบบการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ประเทศไทย
แหล่งทุนสนับสนุน สำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม
หน่วยงานที่ร่วมมือ สำนักงานกิจการยุติธรรม กระทรวงยุติธรรม
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ผลการศึกษา วิเคราะห์ สภาพปัญหา อุปสรรค รวมถึงการติดตามและประเมินผลในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบสมัครใจตามพระราชบัญญัติบยาเสพติดให้โทษ พ.ศ.2522 พระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ. 2533 ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 108/2557 ร่างกฎหมายยาเสพติด และแบบบังคับบำบัดตามพระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ. 2545

2. ผลการศึกษาเปรียบเทียบแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบสมัครใจในปัจจุบัน (แบบสมัครใจตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 พระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ. 2533 ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 108/2557 และแบบบังคับบำบัดตามพระราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด พ.ศ.2545) กับแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดในร่างกฎหมายยาเสพติด

3. ผลการศึกษาการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของต่างประเทศที่ประสบผลสำเร็จ (Best Ptractice) อย่างน้อย 3 ประเทศ และแนวทางในการนำมาปรับใช้กับการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดของประเทศไทย

4. ผลการศึกษาเกี่ยวกับการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบสมัครใจ และแบบบังคับบำบัดรวมถึงข้อเสนอกาปรับปรุงกระบวนการบำบัดฟื้นฟูแบบครบวงจร ทั้งพฤติกรรม วิธีคิด และแนวทางในการดำเนินชีวิตของผู้ติดยาเสพติด การปรับปรุงโครงสร้าง บูรณาการระบบการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำให้มีระบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดมีประสิทธิภาพ อันจะนำไปสู่การเบี่ยงเบน หรือหันเหคนออกจากกระบวนการยุติธรรมกระแสหลักสู่กระบวนการยุติธรรมทางเลือก ซึ่งจะส่งผลให้จำนวนผู้ต้องขังในเรือนจำลดลงในที่สุด

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) SDG 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก
Web link การดำเนินงาน (หากมี) https://ncmc.moph.go.th/home/index/detail/29883

กิจกรรมส่งเสริมการสร้างกลุ่มวิจัยและความร่วมมือร่วมกับหน่วยงานภายนอก (Collaborative
innovation network) ครั้งที่ 3 การศึกษาดูงานด้าน Cyber Security ณ กรมสอบสวนคดีพิเศษ

          คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จัดกิจกรรมส่งเสริมการสร้างกลุ่มวิจัยและความร่วมมือร่วมกับหน่วยงานภายนอก (Collaborative innovation network) ครั้งที่ 3 การศึกษาดูงานด้าน Cyber Security ณ กรมสอบสวนคดีพิเศษ ในวันที่ 14 พฤศจิกายน 2562 เพื่อเป็นการสนับสนุนและส่งเสริมนักวิจัยรุ่นใหม่ให้สามารถสร้างโจทย์วิจัยที่เป็นประโยชน์ส่งผลต่อการสร้างสุขภาวะและความเป็นธรรมในสังคม ผลิตผลงานที่มีมาตรฐานสูง และมีการตีพิมพ์วารสารวิชาการในระดับนานาชาติ ตลอดจนกระตุ้นให้นักวิจัยมองเห็นแนวทางในการพัฒนานวัตกรรมและองค์ความรู้นำไปสู่การแก้ไขปัญหาของสังคม ด้วยการออกไปศึกษา ดูงาน หรือร่วมเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับ หน่วยงาน/สถาบัน ด้านการวิจัยภายนอก ตลอดจนพบปะแหล่งทุนเพื่อเสริมสร้างทักษะและประสบการณ์ด้านการทำโครงการวิจัยและผลแพร่บทความทางวิชาการ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ บุคลากรคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และบุคลากรคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยมหิดล เข้าร่วมศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จำนวน 20 คน โดยการจัดกิจกรรมในครั้งนี้มีการพัฒนาความร่วมมือทางวิชาการในการผลิตผลงานทางวิชาการ ด้าน cyber security ร่วมกันระหว่างคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กับคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยมหิดลและกรมสอบสวนคดีพิเศษ นับว่าเป็นความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อ 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ข้อ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

โครงการจัดประชุมวิชาการระดับชาติ เวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย ครั้งที่ 14
หัวข้อ iHumanities: เทคโนโลยี การแพทย์ และชีวิต

มนุษย์มีความสามารถในการสร้างสรรค์และปรับเปลี่ยนโลกวัตถุเพื่อตอบสนองเป้าหมายบางอย่างของตนเองมาตั้งแต่ยุคโบราณ ตลอดช่วงประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาการสะสมความรู้ความเข้าใจทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ประกอบกับจินตนาการของมนุษย์ส่งผลให้เกิดการสร้างอุปกรณ์และสิ่งประดิษฐ์ที่มีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น การนำไฟฟ้ามาใช้ในระบบการผลิตในช่วงศตวรรษที่ 19 กระทั่งแผ่ขยายไปสู่ชีวิตประจำวันส่งผลให้เกิดเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าจำนวนมาก ทำให้คุณภาพชีวิตและระบบเศรษฐกิจโดยรวมของมนุษย์เจริญเติบโตอย่างรวดเร็วจวบจนปัจจุบัน

การพัฒนาเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่มีความซับซ้อนมากขึ้นดำเนินไปพร้อมกับการก่อตัวของแนวคิดเรื่องความไม่เป็นกลางของเทคโนโลยี (The Non-neutrality of Technology) ที่เห็นว่าเทคโนโลยีไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือเซื่อง ๆ ที่มนุษย์ใช้งาน แต่แฝงไว้ด้วยคุณค่าบางอย่าง (Value-Laden) ดังนั้น สังคม การเมือง วัฒนธรรม และระบบคิดของมนุษย์ล้วนแฝงอยู่ในทิศทางการพัฒนาของเทคโนโลยี มนุษย์ใช้อุปกรณ์เทคโนโลยีเพื่อประโยชน์บางประการในขณะเดียวกับที่เทคโนโลยีก็กำกับพฤติกรรมและวิธีมองโลกของมนุษย์ แนวคิดเช่นนี้ยิ่งดูจะเป็นจริงมากขึ้นหลังจากการปฏิวัติดิจิทัลในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ประกอบกับการคาดการณ์ว่าสังคมโลกในอนาคตอันใกล้มนุษย์จะใช้ชีวิตร่วมกับเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างแยกกันไม่ออกในระดับกว้างขวางและฝังลึก

ปัจจัยดังกล่าวส่งผลให้มนุษย์ต้องพึ่งมาเทคโนโลยีมากขึ้นเรื่อย ๆ เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงการดำรงอยู่ของมนุษย์ตั้งแต่ระดับรากฐานทั้งในแง่วิธีคิด การรับรู้ การมองโลก การเข้าใจสังคมและตนเอง ปัญญาประดิษฐ์ปฏิบัติการด้วยระบบการเรียนรู้ของเครื่อง (Machine Learning) และการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) ซึ่งถือเป็นระบบอัตโนมัติและตัดสินใจเองได้ผ่านการประมวลผลและเรียนรู้จากข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) การเกิดขึ้นของเทคโนโลยีสมัยใหม่ดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อมนุษย์อย่างมหาศาลทั้งในแง่ที่เป็นประโยชน์และในแง่ที่เป็นโทษ

ในปัจจุบันเป็นที่ประจักษ์ชัดว่ามนุษย์ไม่สามารถพัฒนาและดำรงอยู่ได้โดยปราศจากเทคโนโลยี ในอันที่จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในช่วงเวลาขณะนี้ การจินตนาการถึงการดำรงอยู่โดยปราศจากเทคโนโลยีดูจะเป็นเรื่องยากยิ่ง คำถามสำคัญประการหนึ่งในสถานการณ์ดังกล่าวคือมนุษย์ที่มีชีวิตเลือดเนื้อนี้ควรจะทำความเข้าใจและอยู่ร่วมเทคโนโลยีอย่างไร ในเมื่อเทคโนโลยีสามารถส่งผลต่อชีวิตของมนุษย์ได้ตั้งแต่มิติที่ลึกเข้าไปภายในตัวตน เช่น สติ หรือการรับรู้โลก ไปจนกระทั่งมิติของร่างกายและจิตใจที่สัมพันธ์การแพทย์ การดูแลสุขภาพ และการสร้างเสริมสุขภาวะ ผลดังกล่าวมีต่อบุคคลทั้งหลายไม่ว่าจะที่อยู่ในครรภ์ไปจนกระทั่งวัยชรา ไม่ว่าจะเป็นบุคคลที่มีร่างกายปกติและบุคคลที่พิการ นอกจากนี้ เทคโนโลยียังมีบทบาทตั้งแต่โลกส่วนตัว อันเป็นโลกแห่งอารมณ์และสุนทรียภาพ ไปจนกระทั่งโลกทางสังคมวัฒนธรรมซึ่งมีลักษณะแห่งพหุวัฒนธรรม อีกทั้งยังส่งผลกระทบและมีความสัมพันธ์กับคุณค่า เช่น สิทธิมนุษยชน สันติภาพ และประชาธิปไตย

ผลกระทบจากเทคโนโลยีที่มีต่อชีวิตและสุขภาพมีได้ทั้งด้านบวกและลบ ผลกระทบเหล่านี้มิอาจเข้าใจได้จากมุมมองเชิงเทคนิคเพียงอย่างเดียว ในการนี้ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์จึงจัดเวทีประชุมวิชาการระดับชาติ เวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย ครั้งที่ 14 หัวข้อ iHumanities: เทคโนโลยี การแพทย์ และชีวิต ระหว่างวันที่ 8-9 กันยายน 2563 มีความมุ่งหมายที่จะส่งเสริมการเรียนรู้และไตร่ตรองเกี่ยวกับผลกระทบดังกล่าวโดยอาศัยมุมมองจากสาขาวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ในบริบทของการปฏิสัมพันธ์ในหลากหลายรูปแบบกับวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ รวมถึงบริบทของสังคมที่ได้รับอิทธิพลและผลกระทบจากวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ เผยแพร่องค์ความรู้และนวัตกรรมและพื้นที่สำหรับการพบปะและสร้างเครือข่ายระหว่างคณาจารย์ นักวิจัย นักศึกษา นักวิชาการสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ด้วยกันเอง รวมถึงการสื่อสารและสร้างเครือข่ายกับนักวิชาการสาขาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์

การดำเนินงานเป็นรูปแบบเวทีอภิปรายสาธารณะและเวทีนำเสนอผลงานทางวิชาการ ผ่านรูปแบบ Online และ Onsite ณ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กิจกรรมหลักประกอบด้วยการปาฐกถา การเสวนากลุ่ม และการนำเสนอผลงาน เป็นต้น โครงการดังกล่าวช่วยสร้างความตระหนักถึงความซับซ้อนและกว้างขวางของผลกระทบจากปัญญาประดิษฐ์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ รวมถึงจุดประกายความร่วมมือแบบสหสาขาวิชาระหว่างมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์กับวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและแพทย์ศาสตร์ต่อไป

กิจกรรมในวันที่ 8 กันยายน 2563 เวลา 08.30-09.00 น. เป็นพิธีเปิดงานโดยมีรองศาสตราจารย์ ดร. ศิริพร แย้มนิล รักษาการแทนรองคณบดี คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ เป็นผู้กล่าวรายงาน ศาสตราจารย์ นายแพทย์บรรจง มไหสวริยะ อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวต้อนรับ และรองศาสตราจารย์ ดร. ณัฐมา พงศ์ไพโรจน์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์วิจัยและนวัตกรรม ด้านวิเทศสัมพันธ์ กล่าวเปิดงาน เวลา 08.30-10.30 น. จัดการปาฐกถา หัวข้อ Usage of Technology on Human Life and Society โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. มรกต ไมยเออร์ สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชียมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นผู้ดำเนินรายการ และได้รับเกียรติจาก Prof. Dr. Ainin Binti Sulaiman, University of Malaya เป็นปาฐก เวลา 10.30-15.00 น. จัดเสวนากลุ่ม หัวข้อ “มนุษย์ การแพทย์และสุขภาพ: ประเด็นท้าทาย” แบ่งออกเป็น 4 ห้องการนำเสนอบทความ ได้แก่ ห้องที่ 1 เกมออนไลน์ สื่อสังคมและแอปพลิเคชั่น ห้องที่ 2 อัตลักษณ์ สังคมและวัฒนธรรม ห้องที่ 3 บทบาทรัฐและพลเมือง ห้องที่ 4 Learning Challenges from Experiences in Southeast Asia and Japan

กิจกรรมในวันที่ 9 กันยายน 2563 เวลา 09.00-10.00 น. จัดปาฐกถาใน หัวข้อ “การศึกษายุคดิจิทัล” โดยมีอาจารย์ ดร. ปกป้อง ส่องเมือง  ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นผู้ดำเนินรายการ และได้รับเกียรติจากรองศาสตราจารย์ ยืน ภู่วรวรรณ ที่ปรึกษาและผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นปาฐก เวลา 10.00-12.00 น. จัดเสวนาหัวข้อ “เทคโนโลยี ศิลปะและวัฒนธรรม ก้าวหน้าหรือถอยหลัง” โดยมี อาจารย์ ดร. วิกานดา พรหมขุนทอง สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นผู้ดำเนินรายการ และได้รับเกียรติจากรองศาสตราจารย์ ดร. วรพันธ์ คู่สกุลนิรันดร์ คณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร มหาวิทยาลัยมหิดล คุณอาทิตย์ สุริยะวงศ์กุล มูลนิธิเพื่ออินเทอร์เน็ตและวัฒนธรรมพลเมือง และคุณธวัชชัย แสงธรรมชัย คณะทำงานโพธิเธียเตอร์ เป็นคณะปาฐก เวลา 10.00-15.00 น. จัดเสวนากลุ่ม หัวข้อ “มนุษย์ การแพทย์และสุขภาพ: ประเด็นท้าทาย” แบ่งออกเป็น 4 ห้องการนำเสนอบทความ ได้แก่ ห้องที่ 1 จริยธรรม ปัญญาประดิษฐ์ การดูแลชีวิต ห้องที่ 2 โควิด สื่อสังคม อุปลักษณ์การเยียวยา ห้องที่ 3 เพศสภาพ แพทย์สภาพ ประวัติศาสตร์ไทย ห้องที่ 4 พลเมือง การเรียนรู้ การบริหารการศึกษา เวลา 15.00-16.30 น. จัดเสวนา จำนวน 2 หัวข้อ ได้แก่ หัวข้อที่ 1 “เทคโนโลยีกับการส่งเสริมโอกาสและศักยภาพคนพิการ” โดยได้รับเกียรติจากคุณกฤษณะ ละไล ผู้สื่อข่าวและพิธีกรเนชั่นและไทยทีวีสีช่อง 3 นำการเสวนา  หัวข้อที่ 2 โรค-ศิลป์: ชีวิต เทคโนโลยี วัฒนธรรม และสุขภาพ โดยได้รับเกียรติจากนายแพทย์โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ ผู้อำนวยการศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร นำการเสวนา และมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. กนกวรรณ ธราวรรณ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นผู้ดำเนินรายการ จากนั้นกล่าวปิดงานโดยรองศาสตราจารย์ ดร. โธมัส กวาดามูช รักษาการแทนรองคณบดีฝ่ายวิจัยและวิชาการ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

ในการจัดงานครั้งนี้ มีผู้เข้าร่วมจำนวน 300 คน และเกิดผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์เกิดความตระหนักรู้ถึงบทบาทและคุณูประการของสาขาวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ในบริบทของวิชาการด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ และในบริบทของสังคมที่ได้รับอิทธิพลและผลกระทบจากวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ กระตุ้นและส่งเสริมการศึกษาวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ในประเด็นที่สัมพันธ์กับวิชาการด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ รวมถึงอิทธิพลและผลกระทบของวิชาการเหล่านี้ที่มีต่อสังคม และเกิดความร่วมมือระหว่างนักวิชาการในสาขาวิชามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์กับนักวิชาการในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการแพทย์ นับว่าเป็นความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อ 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยได้รับความร่วมมือจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา สถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติวิธีศึกษา สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว คณะศิลปศาสตร์ วิทยาลัยการจัดการ สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ สถาบันพัฒนาสุขภาพอาเซียน วิทยาลัยนานาชาติ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม วิทยาลัยราชสุดา สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย และวิทยาลัยศาสนศึกษา ในการร่วมจัดงานประชุมวิชาการครั้งนี้ ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ตลอดจนรับทราบและเข้าใจถึงแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน อันเป็นการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ข้อ 4 การศึกษาที่เท่าเทียม ข้อ 3 มีสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี และข้อ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

Web Link: https://il.mahidol.ac.th/thrf14/

ปีงบประมาณ 2564

โครงการเสวนาวิชาการออนไลน์ Webinar

“Online Child Exploitation Amid Coronavirus Pandemic: What Do We Know?”

เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโคโรน่าไวรัส (COVID-19) ไปทั่วโลกตั้งแต่ในช่วงปี 2020 จนถึงปัจจุบัน ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกได้ดำเนินมาตรการและสนับสนุนให้ประชาชนทำกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวันผ่านอินเตอร์เน็ตให้มากที่สุด แทนการออกไปทำกิจกรรมเหล่านั้นในพื้นที่กายภาพ เพื่อเป็นการลดการแพร่ระบาดและลดความเสี่ยงของประชาชนที่จะติดเชื้อจากการระบาดดังกล่าว ด้วยเหตุนี้ประชาชนในทุกเพศทุกวัยหันมาพึ่งพาและใช้อินเตอร์มากขึ้น อย่างไรก็ตาม Interpol พบว่ามาตรการต่าง ๆ ที่รัฐบาลในหลายประเทศใช้ในการเพื่อควบคุมการแพร่ระบาดของโรค COVID-19 และการที่ผู้คนพึ่งพาการใช้อินเตอร์เน็ตมากขึ้น ทำให้รูปแบบของพฤติกรรมของการแสวงหาประโยชน์อันมิชอบจากเด็กบนพื้นที่ออนไลน์เปลี่ยนไป (Online Child Exploitation) ประเด็นนี้จึงเป็นประเด็นที่น่าสนใจว่า สถานการณ์การแสวงหาประโยชน์อันมิชอบจากเด็กบนพื้นที่ออนไลน์ ณ ปัจจุบันที่โลกอยู่ภายใต้การระบาดครั้งใหญ่ของโรค COVID-19 ในประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ เป็นอย่างไรบ้าง

ภาควิชาสังคมและสุขภาพ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล จึงจัดโครงการเสวนาวิชาการออนไลน์ Webinar “Online Child Exploitation Amid Coronavirus Pandemic: What Do We Know?”  ในวันพฤหัสบดีที่ 1 กรกฎาคม 2564 เวลา 13.00 – 14.30 น. ณ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นเวทีเสนอแนะแลกเปลี่ยน และเพื่อเผยแพร่ความรู้ในมุมมองเชิงวิชาการทั้งทางด้านกฎหมาย สังคมสุขภาพ และอาชญาวิทยา ในประเด็นการแสวงหาประโยชน์อันมิชอบจากเด็กบนพื้นที่ออนไลน์ในช่วงการระบาดของโรค COVID-19 เพื่อการประชาสัมพันธ์ รวมทั้งเพื่อร่วมกิจกรรมทางวิชาการกับนักวิชาการในต่างประเทศ

การจัดโครงการในครั้งนี้ มีนักวิชาการ และบุคคลทั่วไปที่สนใจเข้าร่วมโครงการเกิดการเสนอแนะ แลกเปลี่ยน และเกิดการเพิ่มพูนองค์ความรู้ในมุมมองเชิงวิชาการกับนักวิชาการจากต่างประเทศ ประเด็นการแสวงหาประโยชน์อันมิชอบจากเด็กบนพื้นที่ออนไลน์ในช่วงการระบาดของโรค COVID-19 เพื่อเป็นแนวทางลดปัญหาและพัฒนาสังคมต่อไป อีกทั้งเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ตลอดจนรับทราบและเข้าใจถึงแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน
ข้อ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก (Peace Justice and Strong Instutions)
(อ่านเพิ่มเติม)

Web Link: http://sh.mahidol.ac.th/?p=9928

https://www.facebook.com/1453826498214632/posts/2799083913688877/?d=n

https://www.facebook.com/1453826498214632/posts/2816280991969169/?d=n

โครงการวิจัยการขับเคลื่อนแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

กิจกรรมที่ 3 จัดทำแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 5 ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน

โครงการวิจัยการขับเคลื่อนแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ กิจกรรมที่ 3 จัดทำแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 5 ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน มีวัตถุประสงค์เพื่อยกร่างแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 5 ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน เพื่อนำแผนระดับที่ 3 เข้าสู่การพิจารณาของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาตามลำดับ

โดยมีการประชุมเชิงการประชุมเพื่อรับฟังความคิดเห็นและวิพากษ์​(ร่าง)​แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ​ฉบับที่ 5 ​(พ.ศ.2566-2570) ในวันพฤหัสบดีที่ 9 กันยายน พ.ศ.2564 เวลา 09.00-12.00 น. ผ่านระบบ Cisco Webex Meeting ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ในการส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก (Peace, Justice and Strong Institutions) และเป้าหมายที่ 17 ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Partnerships for the Goals)

Web Link:

https://www.facebook.com/MUSHFanpage/photos/a.1582950298635584/2862360734027861/

https://www.facebook.com/MUSHFanpage/photos/a.1582950298635584/2863041240626477/

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการจัดทำแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยตัวของเด็กและเยาวชน
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. วีนันท์กานต์ รุจิภักดิ์
ที่มาและความสำคัญ           กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนได้มีกระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยเด็กและเยาวชนของศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน เพื่อให้มีกระบวนการในการส่งเสริมและช่วยเหลือเด็กและเยาวชนได้อย่างถูกวิธีและเหมาะสม และเพื่อให้เด็กและเยาวชนกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างเป็นปกติสุข โดยแต่เดิมนั้นจะมีการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยให้กับเด็กและเยาวชนฝึกอบรมที่มีระยะเวลาฝึกและอบรมไม่เกิน 6 เดือน แต่ปัจจุบันได้มีการปรับกระบวนงานให้มีการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยกับเด็กและเยาวชนตั้งแต่รับตัว ซึ่งสอดคล้องกับพระราชบัญญัติการบริหารการแก้ไข บำบัด ฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด พ.ศ.2561 โดยกระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยจะเริ่มตั้งแต่การประเมินตัวเด็กและเยาวชน ครอบครัวและสังคม เพื่อจัดทำแนวทางการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยเฉพาะราย จากนั้นดำเนินการตามแนวทางที่กำหนดและมีการปรับแนวทางให้สอดคล้องกับสถานการณ์ให้เป็นปัจจุบัน ก่อนปล่อยตัวจะต้องประเมินความพร้อมก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชน และจัดทำแนวทางการติดตามภายหลังปล่อย ร่วมกับเครือข่าย ตามสภาพปัญหาและความจำเป็นเฉพาะราย ทั้งนี้ ในการประเมินเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย แต่เดิมได้ใช้หลักเกณฑ์การประเมินด้านความเสี่ยงของเด็กและเยาวชน และด้านความพร้อมของครอบครัวมาใช้พิจารณาประเมินความพร้อมก่อนการปล่อยตัวของเด็กและเยาวชน ซึ่งผลจากการประเมินนี้จะสามารถแบ่งเด็กและเยาวชนออกเป็น 4 กลุ่ม ตามความพร้อมของเด็กและเยาวชน และครอบครัว ได้แก่ กลุ่ม A หมายถึง เด็กและเยาวชนมีความพร้อม ครอบครัวมีความพร้อม กลุ่ม B หมายถึง เด็กและเยาวชนมีความพร้อม ครอบครัวไม่พร้อม กลุ่ม C หมายถึง เด็กและเยาวชนไม่พร้อม ครอบครัวพร้อม กลุ่ม D หมายถึง เด็กและเยาวชนไม่พร้อม ครอบครัวไม่พร้อม ต่อมาได้มีการปรับการประเมินความพร้อมก่อนปล่อยเด็กและเยาวชน ซึ่งได้มีการนำ “แบบประเมินความเสี่ยงก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชน” ของระบบการดูแลเด็กและเยาวชนแบบไร้รอยต่อ มาปรับใช้ในการประเมินความพร้อมก่อนปล่อย เพื่อให้ทราบถึงระดับในการติดตามของเด็กและเยาวชนแต่ละราย

แบบประเมินความเสี่ยงก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชนของระบบการดูแลเด็กและเยาวชนแบบไร้รอยต่อนี้ ทำให้กรมพินิจฯ ได้ทราบถึงความเสี่ยงของเด็กและเยาวชนก่อนการปล่อยตัว ตลอดจนทราบถึงปัญหา ความต้องการและความพร้อมของครอบครัวที่จะต้องดูแลเด็กและเยาวชนภายหลังจากได้รับการปล่อยตัวแล้ว ซึ่งประเด็นที่มีความสำคัญในการเตรียมความพร้อมเด็กและเยาวชนก่อนที่จะกลับไปใช้ชีวิตภายนอก เนื่องจากครอบครัวเป็นบุคคลที่มีความใกล้ชิด และเป็นบุคคลสำคัญที่จะต้องเป็นผู้ดูแล ติดตามและสอดส่องพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนให้มีความเหมาะสม แต่อย่างไรก็ตามด้วยสภาพสังคมปัจจุบันนี้มีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางสังคม เศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม วัฒนธรรม ฯลฯ ล้วนแล้วแต่เป็นปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการกระทำผิด และพฤติกรรมการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนที่เปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับหากพิจารณาการค้นหาสาเหตุ และการบำบัดของกรมพินิจฯ มีการจำแนกและการบำบัด โดยใช้ความเสี่ยงและความจำเป็นหรือ Risk and Need (R&N) และมีการใช้เครื่องมือประเมินทางจิตวิทยาเชิงลึก (FCBT) รวมถึงการนำหลัก Good Life Model (GLM) มาใช้ประกอบกัน เพราะฉะนั้นจึงควรนำปัจจัยในด้านต่าง ๆ เหล่านี้มาวิเคราะห์ และประเมินเด็กและเยาวชน เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัว และวางแผนการดำเนินชีวิตภายหลังปล่อยให้มีความเหมาะสม สอดคล้องกับสภาพปัญหาของเด็กและเยาวชนแต่ละรายอย่างรอบด้าน

ดังนั้น การประเมินความพร้อมก่อนปล่อยตัวของเด็กและเยาวชน จึงควรมีการปรับปรุงและพัฒนาแบบประเมินดังกล่าวขึ้นมาใหม่ เพื่อให้มีความสอดคล้อง เหมาะสม และครอบคลุมกับสภาพปัญหา พฤติกรรมการกระทำผิด และความเสี่ยงในการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนอย่างรอบด้าน รวมถึงเป็นการยกระดับเครื่องมือในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ให้มีมาตรฐานมากยิ่งขึ้น และสามารถนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์กับเด็กและเยาวชนในการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยตัว และวางแผนการดำเนินชีวิตภายหลังปล่อยได้อย่างเหมาะสมและปกติสุข อันจะนำไปสู่การป้องกันและลดปัญหาการประทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนในภาพรวมต่อไป

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนาแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชนให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความจำเป็นของเด็กและเยาวชน

2. เพื่อหาค่าคะแนนเชิงสถิติของเครื่องมือแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชนให้มีความน่าเชื่อถือ เหมาะสม เที่ยงตรง และมีความแม่นยำ

3. เพื่อประเมินคุณภาพของเครื่องมือแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยตัวของเด็กและเยาวชน

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ประเทศไทย
แหล่งทุนสนับสนุน กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. แบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชนให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความจำเป็นของเด็กและเยาวชน

2. ค่าคะแนนเชิงสถิติของเครื่องมือแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยของเด็กและเยาวชนมีความน่าเชื่อถือ เหมาะสม เที่ยงตรง และมีความแม่นยำ

3. คุณภาพของเครื่องมือแบบประเมินความพร้อมก่อนปล่อยตัวของเด็กและเยาวชน

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการจัดทำฐานข้อมูลและแผนที่ความรุนแรงในประเทศไทย ภายใต้การดำเนินโครงการข้อเสนอการทำกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยแผนงานวิจัยท้าทายไทย “สังคมไทยไร้ความรุนแรง” ปีที่ 2
ชื่อผู้วิจัย รศ.ดร. ศรีสมบัติ โชคประจักษ์ชัด
ที่มาและความสำคัญ           การจัดทำฐานข้อมูลอาชญากรรมและความรุนแรงนับว่าเป็นสิ่งที่นานาประเทศให้ความสำคัญ และนำข้อมูลมาวิเคราะห์วิจัยเพื่อใช้ในการกำหนดนโยบายและวางแผนการป้องกันอาชญากรรมและความรุนแรงของประเทศ หลายประเทศมีการจัดทำตัวชี้วัดความรุนแรงโดยอิงสถิติการก่ออาชญากรรม หรือเรียกว่า ดัชนีวัดความอาชญากรรมรุนแรง (Violent Crime Index) ของ World Population Review โดยใช้รูปแบบของการก่ออาชญากรรมเป็นตัวชี้วัด อาทิ การฆาตรกรรม การใช้กำลัง การข่มขืน การลักพาตัว การฆ่าคนตาย เป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย (World Population Review, 2021) หรือการจัดทำตัวชี้วัด ความรุนแรงโดยอิงสถิติการเกิดความรุนแรงทางเพศขององค์การสหประชาชาติ (UN, 2011) อีกทั้งการจัดเก็บข้อมูลเกี่ยวกับสถิติความรุนแรงทางเพศถือเป็นหนึ่งดัชนีวัดความเท่าเทียมทางเพศ (Gender Equality Index) ของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปเกี่ยวกับความรุนแรงทางเพศ (European Institute for Gender Equality, 2021) องค์การเพื่อความร่วมมือและพัฒนาทางเศรษฐกิจ (Organization for Economic Co-operation and Development – OECD) ได้ใช้ความรุนแรงในเพศหญิง (Violence Against Women) เป็นหนึ่งในตัวชี้วัดด้านความเท่าเทียมทางเพศ (OECD, 2021)

นอกจากนี้องค์การอนามัยโลก ได้กำหนดมิติด้านความเหลื่อมล้ำทางรายได้ อัตราความยากจน การเลือกปฏิบัติระหว่างเพศ การใช้ความรุนแรงด้านเศรษฐกิจ (Economic Violence) การลิดรอนสิทธิ การเข้าถึงทรัพยากรหรือสวัสดิการของรัฐ อันส่งผลกระทบด้านร่างกายและจิตใจ รวมถึงสภาพความเป็นอยู่ และคุณภาพชีวิต (WHO, 2021) สำหรับระดับประเทศนั้น ประเทศสหรัฐอเมริกามีการจัดทำข้อมูลเกี่ยวกับ อัตราการก่ออาชญากรรม (Crime Rates) ในแต่ละท้องถิ่นในมลรัฐ โดยการคำนวณจากจำนวนประชากร ท้องถิ่นร่วมกับจำนวนเหตุก่ออาชญากรรมที่ได้รับการรายงานจากหน่วยบังคับใช้กฎหมายท้องถิ่นไปยังกองบริหารงานยุติธรรม (Juvenile Justice Bulletin, 1998) และหลายประเทศได้มีการพัฒนา “ดัชนีชี้วัดอาชญากรรมรุนแรง หรือ Crime Severity Index” ขึ้น เพื่อช่วย “เสริมและเติมเต็ม (Complement)” รูปแบบการเก็บข้อมูลสถิติอาชญากรรมแบบเดิม (Traditional Crime Rate) (Wallace et al., 2009) และประเทศแคนาดาได้พัฒนาดัชนีชี้วัดอาชญากรรมรุนแรง The Canadian Crime Severity Index (Wallace et al., 2009)

สำหรับประเทศไทย สืบเนื่องจากปัญหาอุปสรรคในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับอาชญากรรมและความรุนแรง คือ การขาดฐานข้อมูลอาชญากรรมทั้งด้านปริมาณและด้านคุณภาพที่เป็นระบบ น่าเชื่อถือและครอบคลุมความรุนแรงในทุก ๆ ด้าน อีกทั้งประเทศไทยยังขาดการจัดทำฐานข้อมูล อาชญากรรม และความรุนแรงที่เป็นมาตรฐานสากล ทั้งนี้อาจเป็นเพราะหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ต่างให้คำนิยามและความหมายของอาชญากรรมและความรุนแรงที่แตกต่างกัน และเหตุในการสนับสนุนวิธีการคัดเลือกการใช้เกณฑ์ในการมาอธิบายตัวเลขสถิติที่จัดเก็บข้อมูลอาชญากรรมและความรุนแรง ยังขาดการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน ทั้งนี้อาจเป็นเพราะความแตกต่างกับทางด้านกฎหมาย และคำนิยามที่มีความแตกต่างกัน รวมทั้งปัญหาทางด้านสถิติ เช่น อาชญากรรมและความรุนแรง ว่าจะมีกระบวนการจัดประเภทอาชญากรรมและความรุนแรงประเภทใดบ้างที่สมควร หรือที่เหมาะสมที่จะได้รับการจดบันทึกไว้ในระบบ อีกทั้งอาชญากรรมและความรุนแรงประเภทใดบ้างที่ตกสำรวจไม่ได้ มีการบันทึกเก็บไว้ในระบบ ที่สำคัญการที่ประเทศไทยยังขาดเจ้าภาพหลักในการเก็บบันทึกข้อมูลสถิติอาชญากรรมและความรุนแรงทำให้ข้อมูลอาชญากรรมของประเทศ ขาดเอกภาพและไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อยอดได้อย่างเต็มศักยภาพ

ดังนั้นเป้าหมายงานวิจัยครั้งนี้ คือ วิเคราะห์ข้อมูลด้านความรุนแรงของหน่วยงานต่าง ๆ ที่มีการจัดเก็บไว้ว่ามีความจัดเก็บตามหลักมาตรฐานสากลแค่ไหน มีความน่าเชื่อถือและควรนำไปใช้ได้ในกรณีใดบ้าง และการสร้างฐานข้อมูลและแผนที่ความรุนแรงของประเทศไทยที่เป็นระบบตามมาตรฐานสากลหรือเรียกว่า (Thailand Violence Index: TVI) ซึ่งฐานข้อมูล TVI นี้จะบูรณาการฐานข้อมูลทางด้านความรุนแรง ที่จะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูลดังกล่าวเพื่อวางแผนและป้องกันการใช้ความรุนแรงอย่างจริงจัง

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลด้านความรุนแรง ได้แก่ ข้อมูลด้านความรุนแรงต่อตนเอง และความรุนแรงระหว่างบุคคล พร้อมจัดทำตัวชี้วัดความรุนแรงและดัชนีชี้วัดความรุนแรง

2. เพื่อจัดทำฐานข้อมูลด้วยโปรแกรม Excel แสดงสถิติการใช้ความรุนแรงโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับความรุนแรงต่อตนเอง และความรุนแรงระหว่างบุคคลในแต่ละพื้นที่ของประเทศไทยถูกรวบรวมไว้อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

3. จัดทำแผนที่ความรุนแรงระดับพื้นที่และระดับประเทศ

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ประเทศไทย
แหล่งทุนสนับสนุน สำนักงานวิจัยแห่งชาติ (วช.)
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. การวิจัยครั้งนี้จะวิเคราะห์ ข้อมูลด้านความรุนแรง ได้แก่ ข้อมูลความรุนแรงต่อตนเองและความรุนแรงระหว่างบุคคล ซึ่งการนำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์จากหน่วยงานต่าง ๆ เป็นการบูรณาการการเก็บสถิติในระบบฐานข้อมูล ทำให้เราทราบหลักการและเหตุผลของหน่วยงานต่าง ๆ ในการคัดเลือก การสร้างกรอบในการจัดเก็บข้อมูลว่าข้อมูลประเภทใดที่มีการเก็บข้อมูลได้สมบูรณ์เป็นประโยชน์ในการนำไปใช้ต่อยอดได้อย่างมีคุณภาพ

2. การวิเคราะห์สังเคราะห์ความรุนแรงของหน่วยงานต่าง ๆ สามารถทำให้เกิดการสร้างฐานข้อมูลและแผนที่ความรุนแรง (Thailand Violence Index) ทั้งในระดับพื้นที่และระดับประเทศ และหน่วยงานภาครัฐจะได้นำข้อมูลเชิงประจักษ์จากหลักฐานข้อมูลไปวางแผนและกำหนดนโยบายในการลดปัญหาความรุนแรงในสังคมได้ตามเป้าหมายที่วางไว้

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการประเมินผลการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรประจำปีงบประมาณ 2561-2563
ชื่อผู้วิจัย รศ.ดร.กมลพร สอนศรี

รศ.ดร.วรรณชลี โนริยา

รศ.ดร.อรรถสิทธิ์ พานแก้ว

ดร.สุรศักดิ์ เก้าเอี้ยน

นส.ณิชากานต์ บรรพต

ที่มาและความสำคัญ           ตามข้อบังคับกระทรวงการคลังว่าด้วยการหักค่าธรรมเนียมศุลกากร พ.ศ.2560 ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2560 ได้กำหนดให้กรมศุลกากรต้องทำการประเมินผลการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรภายในระยะเวลาทุก ๆ 3 ปี ซึ่งกรมศุลกากรได้ปฏิบัติตามกฎกระทรวงและข้อบังคับดังกล่าว โดยได้ทำการประเมินผลมาแล้ว 5 ครั้ง คือ ครั้งที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 ครั้งที่ 2 กรกฎาคม 2551 ครั้งที่ 3 พฤศจิกายน 2555 ครั้งที่ 4 กรกฎาคม 2558 และครั้งที่ 5 ธันวาคม 2561

ซึ่งผลการประเมินครั้งล่าสุด (ปีงบประมาณ พ.ศ.2558-2560) ในส่วนของการติดตามผลการดำเนินงานพิธีกรมศุลกากรตามข้อเสนอแนะ พบว่า กรมศุลกากรได้ดำเนินการตามข้อเสนอแนะใน 3 ประเด็น ประกอบด้วย 1) ประเด็นการพัฒนาช่องทางในการสื่อสารทั้งภายในภายนอกองค์การ ในการร้องเรียน ข้อร้องเรียน การป้องกันและปราบปรามทุจริต และพัฒนาการสื่อสารภายนอกองค์การ ทั้งการสื่อสารระหว่างหน่วยงานภาครัฐและภาคส่วนอื่น ๆ และการสื่อสารระหว่างหน่วยงานกับประชาชน 2) ประเด็นการถ่ายทอดองค์ความรู้ในองค์การกรมศุลกากร และ 3) ประเด็นการเพิ่มการมีส่วนร่วมที่เข้มแข็งในการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรกับเครือข่ายภายนอก ทั้งกับภาคประชาและประชาสังคม

ในส่วนของการดำเนินการประเมินผลการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2558-2560 สามารถสรุปเป็น 4 ประเด็น ได้แก่ 1) กระบวนการทำงานและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ผลการประเมินพบว่า กรมศุลกากรมีความพร้อมหลาย ๆ ด้าน ทั้งด้านบุคลากรที่มีความรู้ ความชำนาญ และความเพียงพอของบุคลากร ด้านงบประมาณ และด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบเชื่อมโยงข้อมูล อักทั้งยังได้รับความร่วมมืออย่างดี จากหน่วยงานที่ทำหน้าที่ออกใบอนุญาตและใบรับรอง ส่งผลให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลและมีการบูรณาการการทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) การพัฒนาสมรรถนะบุคลากร ผลการประเมินพบว่า โครงการแผนงานที่ได้คัดเลือกมาประเมินนั้น ใช้กระบวนการพัฒนาบุคลากรที่มีความหลากหลาย เพื่อให้เหมาะสมกับหลักสูตรที่ฝึกอบรมซึ่งผลการดำเนินงานสะท้อนให้เห็นถึงความรู้ ความเข้าใจของบุคลากรที่เพิ่มขึ้นภายหลัง ทั้งนี้ ภายใต้การพัฒนาบุคลากรได้มีการออกแบบระบบ และจัดทำเนื้อหาบทเรียนให้มีมาตรฐาน อีกทั้งยังมีบุคลาที่มีความรู้ ความชำนาญในการผลิตเนื้อหา และพัฒนาหลักสูตรให้เป็นไปตามาตรฐาน ซึ่งสามารถนำไปพัฒนาเพื่อการเผยแพร่ข้อมูลองค์ความรู้เกี่ยวด้านงานศุลกากรสู่บุคลากรกลุ่มเป้าหมายต่อไป 3) การสร้างความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ ในการดำเนินงานของกรมศุลกากร พบว่า กรมศุลกากรมีการเพิ่มช่องทางในการสื่อสารระหว่างภาคเอกชนกับกรมศุลกากร โดยกรมศุลกากรมีความพร้อมทั้งในด้านบุคลากร โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ผู้ประสานงาน (Account Officer Center: AOC) ซึ่งเป็นบุคลากรรุ่นใหม่และมีศักยภาพ ทำหน้าที่วิเคราะห์ปัญหาและติดต่อประสานงานกับผู้เชี่ยวชาญในแต่ละด้านของแต่ละพื้นที่ 4) การดำเนินงานอย่างเป็นธรรม โปร่งใส เป็นไปตามกรอบการบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาล พบว่า ในปี 2560 สำนักงานคณะกรรมการการป้องกันและปราบปรามทุจริตแห่งชาติ (สำนักงาน ป.ป.ช.) ได้ประกาศผลการตัดสินรางวัลองค์กรโปร่งใส ครั้งที่ 7 (NACC Integrity Awards) พบว่า กรมศุลกากรเป็น 1 ใน 24 องค์กรที่ได้รับรางวัล และในการประเมินระดับคุณธรรมและความโปร่งใสการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment: ITA)

สำหรับการประเมินผลกระบวนงานและการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรที่เป็นผลจากการใช้จ่ายเงินค่าธรรมเนียม สามารถจำแนกได้ 3 ประเด็น คือ 1) การอำนวยความสะดวกทางการค้า 2) การควบคุมทางศุลกากร และ 3) การป้องกันและปราบปรามการทุจริต พบว่า ทุกประเด็นผ่านการประเมินความพึงพอใจและประเมินประสิทธิภาพด้านการอำนวยความสะดวกและด้านการป้องกันและปราบปรามการทุกจริต นอกจากนั้น การประเมินผลการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรในมุมมองของผู้รับบริการในประเด็นความคิดเห็นต่อการจัดเก็บค่าธรรมเนียมศุลกากร ซึ่งเป็นการประเมินการรับทราบประโยชน์จากการใช้ค่าธรรมเนียมของกรมศุลกากร พบว่า ผู้รับบริการรับทราบประโยชน์จากการใช้ค่าธรรมเนียมของกรมศุลกากรและมีความคิดเห็นต่อการจัดเก็บค่าธรรมเนียมศุลกากรซึ่งเห็นควรให้จัดเก็บค่าธรรมเนียมศุลกากรต่อไป

อย่างไรก๊ดี การประเมินผลในครั้งที่ผ่านมา คณะผู้ประเมินได้ให้ข้อเสนอแนะ 4 ประเด็นหลัก คือ ข้อเสนอแนะในการปรับปรุงและพัฒนาพิธีการทางศุลกากร ประกอบด้วย 1.1) กรมศุลกากรควรดำเนินการพัฒนาระบบฐานให้รวดเร็วฉละทันสมัย 1.2) กรมศุลกากรควรกระตุ้นให้เกิดการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงภาคเอกชนและภาคประชาสังคม 1.3) กรมศุลกากรควรมีการจัดประชุมหรืออบรมเชิงปฏิบัติการระหว่างกรมศุลกากร ผู้ประกอบการ และตัวแทนออกของอย่างต่อเนื่อง 1.4) กรมศุลกากรควรพิจารณาแผนประชาสัมพันธ์โดยเน้นเนื้อหาในเรื่องเครื่องมือหรือบริการเกี่ยวกับพิธีการทางศุลกากร และ 1.5) กรมศุลกากรควรนำระบบ Social Listening มาเพิ่มประสิทธิภาพงานด้านการสื่อสาร

ข้อเสนอแนะในการเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการทำงานและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ประกอบด้วย 2.1) กรมศุลกากรควรเพิ่มประสิทธิภาพในกการบูรณาการข้อมูลร่วมกันของหน่วยงานต่าง ๆ 2.2) กรมศุลกากรควรสร้างฐานข้อมูลและระบบการจัดการความรู้เรื่องความเสี่ยง 2.3) กรมศุลกากรควรพัฒนากระบวนการทำงาน โดยมีการทำ Public Outreach ในมิติของงานทั่วไปของกรมศุลกากร

ข้อเสนอแนะในการพัฒนาบุคลากรของกรมศุลกากร ซึ่งกรมศุลกากรควรมีการดำเนินการพัฒนาต่อยอดระบบ Customs Professional e-Learning Platform อย่างต่อเนื่อง และควรนำระบบการสอนงานและพี่เลี้ยง (Coaching & Mentoring System) มาใช้ในการพัฒนาบุคลากร

ข้อเสนอแนะปรับปรุงประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และความคุ้มค่าในการดำเนินการทั้งพิธีการทางศุลกากรและการใช้รายได้ในการพัฒนา โดยที่กรมศุลกากรควรที่จะมีการจัดเก็บค่าธรรมเนียมศุลกากรต่อไป ทั้งนี้เนื่องด้วยผู้รับบริการรับรู้ถึงการจัดเก็บค่ะรรมเนียมและทราบถึงผลประโยชน์ที่จะส่งผลให้กระบวนการดำเนินการพิธีการทางศุลกากรเป็นไปอย่างโปร่งใสและมีประสิทธิภาพมากขึ้น อีกทั้ง กรมศุลกากรควรที่จะนำรายได้ส่วนนี้ไปพัฒนากระบวนการและขั้นตอนพิธีการทางศุลกากรให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ปัจจุบัน นับเป็นเวลา 3 ปี หลังการประเมินผลครั้งที่ผ่านมา ซึ่งก็สมควรแก่เวลาที่จะต้องประเมินตามข้อบังคับกระทรวงฯ ที่ได้กำหนดให้มีการประเมินผลการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรทุกระยะ 3 ปี โดยจุดประสงค์หลักของการประเมินครั้งนี้ ก็เพื่อเป็นการหาข้อยืนยันในเหตุผลและความจำเป็นในการจัดเก็บค่าธรรมเนียม และเพื่อนำผลที่ได้มาพัฒนาและปรับปรุงการดำเนินงานของกรมศุลกากรให้เกิดประสิทธิภาพและเป็นไปตามวิสัยทัศน์และพันธกิจของกรมศุลากร รวมทั้งเพื่อให้เป็นที่พึงพอใจต่อประชาชนผู้รับบริการทางสุลกากร

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อติดตามผลการดำเนินงานตามภารกิจของกรมศุลกากร รวมทั้งข้อเสนอแนะจากการประเมินในครั้งที่ผ่านมา

2. เพื่อประเมินผลกระบวนการงานและการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรที่เป็นผลจาการจัดเก็บเงินค่าธรรมเนียม

3. เพื่อประเมินผลการดำเนินงานพิธีทางศุลกากรจากมุมมองของผู้รับบริการทางศุลกากร

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา กรมศุลกากร
แหล่งทุนสนับสนุน กรมศุลกากร
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย กรมศุลกากร
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ได้ผลการประเมินการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรตามภารกิจของกรมศุลกากรและที่เกิดจากข้อเสนอแนะของการประเมินในครั้งที่ผ่านมา

2. ได้ข้อเสนอในการปรับกระบวนงานและการดำเนินงานพิธีการทางศุลกากรที่เป็นผลจาการจัดเก็บเงินค่าธรรมเนียม

3. ได้ข้อเสนอแนะอันเกิดจากมุมมองของผู้รับบริการของกรมศุลกากร เพื่อนำมาปรับปรุงและพัฒนาการดำเนินงานของกรมศุลกากรให้ตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการและเกิดประโยชน์ต่อผู้รับบริการสูงที่สุด

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 ความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการพัฒนาแบบประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
ชื่อผู้วิจัย รศ.ดร. วีนันท์กานต์ รุจิภักดิ์
ที่มาและความสำคัญ           กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนได้มีการจำแนกเด็กและเยาวชนที่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม โดยใช้หลักเกณฑ์ของความเสี่ยงหรือแนวโน้มของการกระทำผิดซ้ำ (Risk of Recidivism) และหลักเกณฑ์ของการหาปัญหาหรือความจำเป็นในการบำบัดแก้ไขฟื้นฟู (Need)  เพื่อให้การดำเนินการแก้ไขฟื้นฟูมีความสอดคล้องกับปัญหาและความจำเป็นของเด็กและเยาวชนแต่ละราย โดยได้มีการนำ “แบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็น (R&N)” มาใช้ในการพิจารณาปัจจัยเสี่ยงและความจำเป็นของเด็กและเยาวชนในการแก้ไขบำบัดฟื้นฟูเพื่อลดการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนและมีการลงข้อมูลในระบบสารสนเทศตั้งแต่ ปี พ.ศ.2557-ปัจจุบัน โดยแบบประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นนี้ เป็นการศึกษาปัจจัยทั้งด้านครอบครัว ชุมชนและสภาพแวดล้อม ภูมิหลังทางการศึกษา อาชีพ สังคม เพื่อนและบุคคลใกล้ชิด ประวัติที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด ประวัติการกระทำผิดสภาพทางกายและจิต ปัญหาพฤติกรรม รวมทั้งการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กและการค้ามนุษย์

การเก็บรวบรวมข้อมูลดังกล่าวส่งผลให้กรมพินิจฯ สามารถรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชนได้จำนวนมาก ซึ่งนำไปสู่การประเมินความเสี่ยงต่อการกระทำผิดซ้ำและความจำเป็นในการแก้ไขฟื้นฟูของเด็กและเยาวชนที่เหมาะสมกับสภาพปัญหาและความจำเป็นอย่างครอบคลุมครบถ้วนและลดความเสี่ยงต่อการกระทำผิดซ้ำในอนาคต อย่างไรก็ตามเนื่องจากสภาพสังคมที่เปลี่ยนไปส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงด้านการกระทำผิด และการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชน ปัจจัยที่ส่งผลต่อการกระทำผิดซ้ำมีเพิ่มมากขึ้น รวมทั้งพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนที่กระทำเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป และจากการประเมินการใช้งานแบบประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นที่ผ่านมา พบว่ามีบางประเด็นที่ยังคงมีปัญหาในการใช้ เช่น ความเข้าใจตรงกันในวัตถุประสงค์ ความเข้าใจในภาษาที่ใช้ และผลการประเมิน ดังนั้น แบบประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนควรมีการปรับและพัฒนาแบบประเมินฯ ขึ้นมาใหม่ เพื่อให้มีความสอดคล้อง และเหมาะสมกับบริบททางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป

จากที่กล่าวมาแล้วการปรับและพัฒนาแบบประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นจึงเป็นแนวทางที่ดีสำหรับผู้ปฏิบัติงานในการนำไปใช้อันจะเกิดประโยชน์กับเด็กและเยาวชนมากขึ้น รวมทั้งเป็นการยกระดับการทำงานให้มีมาตรฐาน ชัดเจน วัดได้ ตรวจสอบได้ รวมทั้งสามารถประเมินสถานการณ์ แนวโน้มของปัจจัยการประทำผิด รวมถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่มีผลกับการกระทำผิด อันจะนำไปสู่ภาพรวมของการแก้ไขปัญหาสำหรับเด็กและเยาวชนได้ ทั้งด้านการป้องกันเด็กและเยาวชนก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม และการแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมแล้วให้มีประสิทธิภาพ เพื่อลดการกระทำผิดซ้ำต่อไป

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อทบทวนและปรับปรุงข้อคำถามภายในเครื่องมือจำแนกแบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญญาของเด็กและเยาวชน

2. เพื่อทบทวนและปรับปรุงค่าคะแนนเชิงสถิติของเครื่องมือจำแนกแบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นให้มีความน่าเชื่อถือ เหมาะสม เที่ยงตรง และมีความแม่นยำในการพยากรณ์โอกาสในการกระทำผิดซ้ำมายิ่งขึ้น

3. เพื่อประเมินคุณภาพของเครื่องมือจำแนกแบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นที่ได้รับการทบทวนและปรับปรุงขึ้นใหม่

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ทั่วประเทศ
แหล่งทุนสนับสนุน กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. กรมพินิจฯ ได้รับเครื่องมือจำแนกแบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน

2. การจำแนกเด็กและเยาวชนตามแบบสัมภาษณ์เพื่อประเมินความเสี่ยงและความจำเป็นในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนมีประสิทธิภาพมากขึ้น

3. เด็กและเยาวชนได้รับการบำบัดฟื้นฟูอย่างเหมาะสม มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับสภาพปัญหาของเด็กและเยาวชนแต่ละราย

4. ผลลัพธ์ของโครงการเกิดประโยชน์ระดับชาติในการนำไปใช้เชิงนโยบายในการจำแนกเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด เพื่อการบำบัดแก้ไขฟื้นฟู

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการพัฒนาโปรแกรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผ่านกีฬา

(Rehabilitation through Sport)

ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. วีนันท์กานต์ รุจิภักดิ์
ที่มาและความสำคัญ           กระบวนการยุติธรรมเด็กและเยาวชน มุ่งเน้นการบำบัดแก้ไขฟื้นฟู (Rehabilitation) เพื่อคืนเด็กดีสู่สังคม (Reintegration) โดยส่งเสริมและสนับสนุนให้เด็กและเยาวชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ศาลมีคำพิพากษา คำสั่งให้เข้ารับการฝึกอบรม ได้รับโปรแกรมต่าง ๆ เช่น การศึกษาสายสามัญ สายอาชีพ การฝึกวิชาชีพ การดูแลการกินอยู่หลับนอน โปรแกรมบำบัดยาเสพติด มีโปรแกรมเตรียมความพร้อมก่อนปล่อย และกระบวนการในการติดตามหลังปล่อยตัว นอกจากนั้นยังมีโครงการ แผนงาน และกิจกรรมที่สนับสนุนสุขภาพอนามัย การเคารพตนเอง การสำนึกรับผิดชอบ ตลอดจนการสนับสนุนช่วยเหลือให้มีทักษะและความสามารถในฐานะเป็นสมาชิกคนหนึ่งของสังคม อย่างไรก็ตาม แม้จะมีการพัฒนาและใช้โปรแกรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟู ที่หลากหลาย และมีจำนวนมาก แต่ประสิทธิผลของโปรแกรมต่าง ๆ ที่สามารถวัดได้จากอัตราการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนที่ออกจากศูนย์ฝึกและอบรมฯ กลับพบว่ายังไม่มีแนวโน้มที่จะลดการกระทำผิดซ้ำได้

กระบวนการยุติธรรมเด็กและเยาวชน จึงมีการแสวงหาแนวทางอื่น ๆ ในการบำบัดแก้ไขฟื้นฟู ซึ่งหนึ่งในแนวทางนั้น คือ การพัฒนาโปรแกรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผ่านกีฬา ขึ้นมา กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนเองก็มีกระบวนการในการพัฒนาทักษะด้านกีฬา ตั้งแต่กระบวนการรับตัวที่เด็กและเยาวชนทุกรายจะได้รับการทดสอบสมรรถภาพทางร่างกาย โดยใช้แบบทดสอบสมรรถภาพทางกายของการกีฬาแห่งประเทศไทยเพื่อวัดสมรรถภาพทางกาย 7 ประเภท ได้แก่ ความเร็ว (Speed) พลังกล้ามเนื้อ (Muscle Power) ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ (Muscle Strength) ความอดทนของกล้ามเนื้อ (Muscle Endurance) ความคล่องแคล่วว่องไว (Agility) ความอ่อนตัว (Flexibility) และความอดทนทั่วไป (General Endurance) เพื่อทราบระดับสมรรถภาพทางกายของเด็กและเยาวชนโดยเปรียบเทียบกับค่ามาตรฐาน และให้การช่วยเหลือ แนะนำ กำกับติดตามความก้าวหน้า เพื่อเสริมสร้างสมรรถภาพทางกายที่ดีให้แก่เด็กและเยาวชน มีการบรรจุกิจกรรมด้านการกีฬาหรือพลศึกษาลงในตารางกิจกรรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟูสำหรับเด็กและเยาวชน มีการออกกำลังกายทุกเช้าหลังจากลงจากหอนอน เป็นเวลา 30 นาที ออกกำลังกายพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ จำนวน 2 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ มีกิจกรรมนอกหลักสูตร To be Number One จำนวน 2 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่ให้เด็กและเยาวชนได้เลือกเข้าชมรมกีฬาต่าง ๆ ตามความสนใจ มีการเล่นกีฬาในช่วงวันหยุดเสาร์และอาทิตย์ นอกจากเด็กและเยาวชนจะได้พักผ่อนตามอัธยาศัยแล้ว เด็กและเยาวชนยังได้เล่นกีฬาและออกกำลังตามความสนใจของเด็กและเยาวชน โดยทางหน่วยงานจัดหาอุปกรณ์ในการเล่นกีฬาไว้บริการให้แก่เด็กและเยาวชน มีโครงการแข่งขันกีฬาต่าง ๆ เช่น คีตมวยไทย เทเบิลเทนนิส ฟุตบอล ฟุตซอล แบดมินตัน เป็นต้น

กรมพินิจฯ ยังได้กำหนดแนวทางการส่งเสริมและพัฒนาทักษะการกีฬาเพื่อนำไปสู่ความเลิศ โดยมีการยกระดับการเสริมสร้างทักษะการกีฬาให้แก่เด็กและเยาวชนที่อยู่ในความดูแลของศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน และสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้

1. Sport Activity เป็นการส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนสามารถเล่นกีฬาเพื่อสร้างพื้นฐานความแข็งแรงทางกายการเตรียมความพร้อมของการเป็นนักกีฬาและค้นหาศักยภาพด้านกีฬาที่เฉพาะเจาะจงของเด็กและเยาวชน

2. Sports Challenge เป็นการจัดการแข่งขันกีฬาประจำปีของกรมพินิจฯ เพื่อเฟ้นเด็กและเยาวชนผู้มีความสามารถด้านกีฬาจากสถานพินิจและศูนย์ฝึกและอบรมทั่วประเทศ

3. Sports Academy สถานพินิจและศูนย์ฝึกอบรมสนับสนุนให้เด็กและเยาวชนที่ผ่านการแข่งขันประจำปี (Sports Challenge) ได้มีโอกาสเข้ารับการคัดเลือกเป็นนักกีฬาจากสโมสรกีฬาต่าง ๆ หรือให้คำแนะนำช่วยเหลือแก่เด็กและเยาวชนเพื่อเข้ารับการศึกษาต่อไปในสถาบันการศึกษาในสาขาเฉพาะทางด้านกีฬา

แนวทางการส่งเสริมและพัฒนาทักษะการกีฬาเพื่อนำไปสู่ความเป็นเลิศ นั้น มีเป้าหมายสำคัญ 2 ประการ คือ

1. พัฒนาและยกระดับความสามารถด้านการกีฬาของเด็กและเยาวชนสู่ความเลิศ โดยบูรณาการความร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านหรือหน่วยงาน/ภาคีภายนอกที่เกี่ยวข้อง เช่น สถาบันการพลศึกษา องค์กร Right to Play เพื่อให้เด็กและเยาวชนสามารถผันตัวไปเป็นนักกีฬาอาชีพได้ในอนาคต ซึ่งได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2559 โดยมีการแข่งขันกีฬา และมีการให้คำแนะนำ สอนเทคนิคการฝึกซ้อมเพื่อเสริมสร้างทักษะทางกีฬาต่าง ๆ จากนักกีฬาทีมชาติ เช่น นักกีฬาทีมชาติเทเบิลเทนนิส และแบดมินตัน เป็นต้น

2. เพื่อพัฒนาความสามารถด้านการกีฬาของเด็กและเยาวชนให้นำไปสู่การประกอบอาชีพในวงการกีฬา เช่น การทำหน้าที่เป็นกรรมการผู้ตัดสิน เป็นผู้ดำเนินการจัดการแข่งขันกีฬา เป็นต้น โดยศูนย์ฝึกและอบรมฯ จัดการเรียนการสอนให้แก่เด็กและเยาวชนในรูปแบบห้องเรียนกีฬา โดยมีการเรียนทั้งทางภาคทฤษฎี ภาคปฏิบัติ ผ่านความร่วมมือกับสถาบันการพลศึกษาที่ช่วยสนับสนุนการสอนเชิงเทคนิคให้แก่ครูผู้สอนที่รับผิดชอบการสอนรูปแบบห้องเรียนกีฬาของหน่วยงาน

ทั้งนี้ กรมพินิจฯ ยังได้ดำเนินโครงการ Bound Be Good (BBG): เด้ง ได้ ดี ในพระอุปถัมภ์พระเจ้าหลานเธอพระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา ซึ่งเป็นโครงการที่พัฒนาทักษะกีฬาให้แก่เด็กและเยาวชนด้วยเช่นกัน โดยโครงการ BBG แบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1) การสอนแบตมิดตันในศูนย์ฝึกและอบรมชายบ้านกรุณา พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภาทรงมีพระดำริว่ากีฬาแบดมินตันเป็นกีฬาที่เล่นได้ง่าย สามารถเล่นได้ทุกที่ ขอเพียงเป็นลานกว้าง ๆ ก็สามารถเล่นได้ อักทั้งกติกาไม่ยุ่งยาก เล่นได้ทุกเพศทุกวัย โดยเฉพาะสำหรับเด็กและเยาวชนที่ด้อยโอกาส จึงโปรดให้สำนักงานโครงการส่วนพระองค์พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภาจัดพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือกับกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และสมาคมกีฬาแบดมินตันแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยใช้พื้นที่ดำเนินโครงการ ณ ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนชายบ้านกรุณา กีฬาแบดมินตันจึงได้รับการพัฒนายกระดับสู่ความเป็นเลิศ ตั้งแต่ พ.ศ.2559 เป็นต้นมา ภายหลังจากพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ สมาคมกีฬาแบดมินตันแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ส่งโค้ชผู้ฝึกสอน จำนวน 2 คน มาทำการฝึกสอนแก่เด็กและเยาวชนที่เข้าร่วมโครงการ ณ ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนชายบ้านกรุณา จำนวน 2 วัน/สัปดาห์ และ 2) การสอนเทเบิลเทนนิส โดยนำร่องในศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนชายบ้านมุทิตา และศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนหญิงบ้านปรานี ทั้งนี้โปรดให้โครงการ BBG ร่วมกับสโมสรกีฬาเซ็นทรัลนำทีมโค้ชเข้าไปทำการฝึกสอนให้แก่เด็กและเยาวชนที่เข้าร่วมโครงการ ปัจจุบันศูนย์ฝึกและอบรมฯ บ้านมุทิตา ได้จัดให้มีการฝึกซ้อมทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ ระหว่างเวลา 13.00-15.00 น.

ซึ่งผลจากการศึกษาวิจัยพบว่า การเข้าไปมีส่วนร่วมกับกีฬา มีความสามารถในการยับยั้งพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมและมีบทบาทในการป้องกันการกระทำผิดได้ ด้วยกีฬานอกจากจะเป็นกิจกรรมที่เสริมความเข้มแข็งทางร่างกายแล้ว ยังส่งเสริมสัมพันธภาพในการอยู่ร่วมกับเพื่อน ส่งเสริมวัฒนธรรมของการเคารพกติกา (Culture of Lawfulness) หลักนิติธรรม (Rule of Law) ได้ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ลดความเครียด ความวิตกกังวล และเสริมสร้างทักษะทางสังคมให้แก่เด็กและเยาวชน อาทิ การมีวินัย (Discipline) การควบคุมตนเอง (Self-Control) การปรับปรุงอัตมโนทัศน์ (Improvements in Self-Concept) ตลอดจนส่งเสริมการเห็นคุณค่าในตนเองผ่านการเล่นกีฬา ซึ่งในระดับสากลปฏิญญาโดฮาที่ริเริ่มโดยรัฐการ์ตาเป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญในการพัฒนาทักษะด้านกีฬาแก่เด็กและเยาวชนกลุ่มเสี่ยงไม่ให้กลับไปกระทำผิดซ้ำ เช่นเดียวกับผลสัมฤทธิ์ประการสำคัญของกระบวนการบำบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชน (Rehabilitation) คือ การคืนเด็กและเยาวชนสู่สังคม (Reintegration) ให้มีชีวิตที่ดี (Good Lives) และไม่หวนกลับมากระทำผิดซ้ำอีก ดังนั้นเป้าหมาย แนวทาง แผนงาน โครงการ กิจกรรมด้านกีฬาจำเป็นต้องมีการพัฒนาขึ้นเป็นโปรแกรมหรือหลักสูตรที่จะนำมาใช้เพื่อบำบัดแก้ไขฟื้นฟูและการประเมินผลอย่างเป็นรูปธรรม

นอกจากนี้คณะกรรมการพัฒนาการบริหารงานยุติธรรมแห่งชาติ (กพยช.) ซึ่งมีพลอากาศเอกประจิน จั่นตอง รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้เห็นชอบประเด็น/หัวข้อการวิจัยสำคัญที่ควรดำเนินการในปีงบประมาณ พ.ศ.2563 แต่ทั้งนี้ เห็นว่าประเด็น/หัวข้อการวิจัยดังกล่าว มีความสำคัญต่อการพัฒนากระบวนการยุติธรรมที่สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศ จึงเห็นควรให้นำประเด็นดังกล่าวมาดำเนินการวิจัยในปีงบประมาณ พ.ศ.2562 ได้ทันที ในการนี้ สำนักงานกิจการยุติธรรมในฐานะฝ่ายเลขานุการเห็นว่าควรมีการขับเคลื่อนประเด็น/หัวข้อการวิจัยสำคัญซึ่ง กพยช.เห็นชอบมาดำเนินการ ซึ่งหนึ่งในประเด็น/หัวข้อการวิจัยสำคัญ ได้แก่ การแก้ไขปัญหาการกระทำผิดซ้ำ เป็นประเด็นสำคัญสอดคล้องกับสถานการณ์ของกระบวนการยุตธรรมในปัจจุบันเนื่องจากกระทบต่อความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตประชาชน อีกทั้งยังสอดคล้องกับนโยบายสำคัญของกระทรวงการยุติธรรมในการส่งเสริมคนดีสู่สังคมโดยเป็นการให้โอกาสคนที่ก้าวพลาดในชีวิตในการกลับคืนสู่สังคม รวมถึงการพัฒนาและให้โอกาสเด็กและเยาวชนซึ่งถือว่าเป็นอนาคตของชาติ

ดังนั้นสำนักงานกิจการยุติธรรม จึงได้มีการจัดทำโครงการวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาการกระทำผิดซ้ำ เป็นการวิจัยในลักษณะของชุดโครงการวิจัย เพื่อให้เกิดองค์ความรู้ในการพัฒนาและแก้ปัญหาได้อย่างครอบคลุมในทุกมิติซึ่งมีการศึกษาวิจัยใน 5 กรอบวิจัย ประกอบด้วย (1) การพัฒนาระบบจำแนกผู้กระทำผิดที่มีประสิทธิภาพ (2) การพัฒนากระบวนการแก้ไข บำบัด ฟื้นฟูผู้กระทำผิดที่มีประสิทธิภาพ (3) การประเมินโปรแกรมแก้ไขบำบัดฟื้นฟู และการพัฒนากระบวนการติดตามหลังปล่อยที่มีประสิทธิภาพ (4) การพัฒนามาตรการทางกฎหมายเพื่อป้องกันการกลับมากระทำผิดซ้ำ และ (5) การพัฒนามาตรการทางสังคมเพื่อป้องกันการกลับมากระทำผิดซ้ำ ทั้งนี้ เพื่อให้ได้ผลผลิตการวิจัยเพื่อนำไปสู่การลดการกระทำผิดซ้ำ รวมทั้งสำนักงานกิจการยุติธรรมได้พัฒนาโครงการวิจัยภายใต้ “ชุดโครงการวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาการกระทำผิดซ้ำ” ซึ่งภายใต้กรอบการวิจัยที่ 2 คือการพัฒนากระบวนการแก้ไขบำบัด ฟื้นฟูผู้กระทำผิดที่มีประสิทธิภาพ ทางสำนักงานกิจกรรมยุติธรรมจึงได้จัดทำโครงการพัฒนาโปรแกรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผ่านกีฬา (Rehabilitation through Sport) ขึ้น โดยได้ร่วมมือกับคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในการดำเนินโครงการฯ ดังกล่าว เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาพฤติกรรมของเด็กและเยาวชนในศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนให้มีพฤติกรรมที่ดีก่อนที่จะออกสู่สังคม โดยใช้ทักษะด้านการกีฬาในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การดำเนินโครงการฯ นี้ สามารถเป็นอีกแนวทาง หรือมาตรการหนึ่งในการลดการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนไม่ให้เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมต่อไป

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนาโปรแกรมในการบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำผิดในศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชนผ่านกีฬาที่สอดคล้องกับแนวทางของปฏิญญาโดฮา

2. เพื่อให้เด็กและเยาวชนในศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน ได้รับโปรแกรมบำบัดแก้ไขที่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรม พัฒนาทักษะชีวิตไปในทางที่ดีขึ้น

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ทั่วประเทศ
แหล่งทุนสนับสนุน สำนักงานกิจการยุติธรรม
หน่วยงานที่ร่วมมือ สำนักงานกิจกรรมยุติธรรม
ระดับความร่วมมือ ระดับชาติ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย สำนักงานกิจกรรมยุติธรรม
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ได้โปรแกรมบำบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผ่านกีฬา ซึ่งประกอบด้วยคู่มือโปรแกรมบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนผ่านกีฬา (Line Up Live Up) ที่เหมาะสมสำหรับเด็กและเยาวชนที่กระทำผิดเพื่อป้องกันการกระทำผิดซ้ำ และหลักสูตรในการอบรมผู้สอน (Coach) ด้านการกีฬาแก่เด็กและเยาวชนในศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชน

2. ผลการศึกษาสามารถนำไปพัฒนาแนวทางในการพัฒนาทักษะชีวิตที่ดีและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสสำหรับเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด เพื่อป้องกันและลดอัตราการกระทำผิดซ้ำของเด็กและเยาวชนเมื่อพ้นจากศูนย์ฝึกและอบรมฯ

3. ผลการศึกษาทำให้ได้เครื่องมือในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของเด็กและเยาวชน รวมทั้งเครื่องมือในการประเมินผลการบำบัดฟื้นฟ๔แก้ไขเด็กและเยาวชนผ่านทักษะด้านกีฬา

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 ความสงบสุข ยุติธรรม และสถาบันเข้มแข็ง

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี) https://www.moj.go.th/view/42351
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย

 

โครงการออกแบบหลักสูตรฝึกอบรมพัฒนาศักยภาพและประสิทธิภาพในการทำงานของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. วีนันท์กานต์ รุจิภักดิ์
ที่มาและความสำคัญ           ตั้งแต่ ปี พ.ศ.2560 สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน) ได้ดำเนินงานร่วมกับสถาบันวิจัยและพัฒนา กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ภายใต้โครงการสำรวจสถิติข้อมูลประสบการณ์ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนที่ถูกควบคุมตัวในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนในประเทศไทย โดยเริ่มจากการดำเนินการพัฒนาระเบียบวิธีวิจัยเพื่อใช้สำรวจสถิติข้อมูลความรุนแรง และการทำสำรวจกลุ่มเด็กและเยาวชนที่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมและถูกควบคุมตัวอยู่ในสถานพินิจฯ ผลจากการศึกษาเด็กที่เข้าสู่ศูนย์แรกรับของสถานพินิจฯ 75 แห่งทั่วประเทศ จำนวน 1,180 คน ในปี พ.ศ.2560 พบว่าเด็กและเยาวชนกว่า 50 คน เคยถูกกระทำทารุณทางเพศ และกว่า 300 คน เคยถูกกระทำทารุณทางอารมณ์ อีกทั้งเด็กจำนวนมากกว่าครึ่งยังเคยถูกกระทำทารุณทางร่างกายมาก่อน และจากผลการศึกษาในปี พ.ศ.2561 ที่ได้ดำเนินการสำรวจเด็กและเยาวชนที่เข้าสู่กระบวนการยุติธรรมในฐานะผู้กระทำความผิดและถูกควบคุมตัวอยู่ในศูนย์ฝึกฯ 17 แห่ง จำนวน 1,573 คน ผลปรากฎสอดคล้องกันว่า เด็กและเยาวชนกว่าร้อยละ 67.19 เคยมีประสบการณ์ถูกกระทำทารุณทางร่างกายและส่วนใหญ่เคยมีประสบการณ์ถูกกระทำทารุณทางอารมณ์ ก่อนเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม สะท้อนให้เห็นว่าความรุนแรงในสังคมยังคงปรากฏอยู่เป็นวงกว้าง และมีจำนวนเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งการที่เด็กและเยาวชนตกเป็นเหยื่อความรุนแรงไม่เพียงแต่จะได้รับความเจ็บปวดแค่ในช่วงเวลาที่ถูกทำร้ายร่างกายหรือจิตใจเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อเนื่องไปยังสุขภาพกายและสุขภาพจิตของพวกเขาในระยะยาว และส่งผลให้เด็กบางกลุ่มมีอาการความผิดปดติทางจิตใจเกิดขึ้นหลังจากเคยประสบเหตุการณ์รุนแรงเหล่านั้น อีกทั้งประสบการณ์การตกเป็นเหยื่อความรุนแรงยังเป็นหนึ่งในเหตุปัจจัยระดับบุคคลที่นำไปสู่การกลายเป็นผู้กระทำผิดอีกด้วย เด็กกลุ่มนี้จึงต้องการการดูแลเป็นพิเศษเพื่อบำบัดจิตใจเข้าสู่สภาวะปกติ

การสำรวจดังกล่าวจึงถือเป็นผลผลิตสำคัญที่ก่อให้เกิดความเข้าใจสถานการณ์ความรุนแรงต่อเด็ก ซึ่งนำมาต่อยอดเป็นแนวทางสำหรับจำแนกเด็กและเยาวชนตามความจำเป็นของแต่ละบุคคลเพื่อประโยชน์ต่อการบำบัดฟื้นฟูเด็กที่เหมาะสม ซึ่งกลุ่มบุคคลที่ทำหน้าที่ในการดูแลเด็กกลุ่มนี้ ก็คือ เจ้าหน้าที่ในสถานพินิจฯ และเจ้าหน้าที่ในศูนย์ฝึกฯ เนื่องจากเป็นกลุ่มที่อยู่ใกล้ชิดกับเด็กและเยาวชนมากที่สุด และมีหน้าที่ในการควบคุมดูแลเด็กและเยาวชนโดยตรง โดยต้องรับผิดชอบการดำเนินการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเด็กและเยาวชนที่กระทำผิด ตั้งแต่ถูกส่งตัวมายังสถานพินิจฯ จนถึงศาลมีคำพิพากษา และศาลมีคำสั่งให้รับการฝึกอบรม อีกทั้งยังมีหน้าที่ในการวางแผนและดำเนินการเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมบำบัดแก้ไข ฟื้นฟู ส่งเสริม และพัฒนาจิตใจพฤตินิสัยของเด็กและเยาวชนในการปรับเปลี่ยนเจตคติ สร้างจิตสำนึก ปลูกฝังค่านิยม และพฤติกรรมที่ดีของเด็กและเยาวชน รวมถึงหน้าที่ในการปฏิบัติงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรืองานที่ได้รับมอบหมาย เพื่อให้เด็กและเยาวชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและเป็นคนดีของสังคม

ด้วยเหตุนี้ การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ในสถานพินิจฯ และเจ้าหน้าที่ในศูนย์ฝึกฯ จึงถือเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิดเพื่อให้สามารถกลับคืนสู่สังคมได้อย่างปกติสุข รวมทั้งไม่กลับมากระทำผิดซ้ำ ซึ่งหากเจ้าหน้ามีความไม่พร้อมในการปฏิบัติงานทั้งทางร่างกายและจิตใจหรือมีศักยภาพที่ไม่เพียงพอ ก็ไม่อาจสามารถที่จะพัฒนาบุคคลอื่นได้ การปฏิบัติงานจึงต้องมีกระบวนการพัฒนาศักยภาพและประสิทธิภาพอยู่เสมอ ซึ่งการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรในแต่ละองค์กรนั้นมีหลากหลายแนวทางด้วยกัน ทั้งการจัดสภาพแวดล้อมที่ดีในการทำงาน หรือการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีของบุคลากรในองค์กร เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็นสิ่งที่หลายองค์กรให้ความสำคัญ และได้ดำเนินการในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของบุคลากรในองค์กรเพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพที่ดีในการทำงาน อย่างไรก็ตาม การพัฒนาประสิทธิภาพของบุคลากรนอกจากจะต้องพัฒนาด้านคุณภาพชีวิตการทำงานแล้ว ต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวก (Positive Psychological Capital) ถือเป็นอีกสิ่งหนึ่งที่สามารถจูงใจ บริหารจัดการ และพัฒนาบุคลากรได้เช่นกัน ฉะนั้นการที่องค์กรสามารถทราบถึงสถานการณ์ด้านต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกของบุคลากรในองค์กร ก็จะสามารถพัฒนาจุดแข็งและศักยภาพทางบวก รวมทั้งส่งเสริมสมรรถนะทางจิตใจของบุคคลให้มีสุขภาพที่ดี ป้องกันความเครียดและความเจ็บป่วยทางจิตใจ ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนองค์กรให้มีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ การศึกษาในประเด็นดังกล่าวยังไม่แพร่หลายในบริบทของสังคมไทยไม่มากนัก โดยเฉพาะกับเจ้าหน้าที่รัฐในกระบวนการยุติธรรม ซึ่งเป็นบุคลากรที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับการควบคุม บำบัด ฟื้นฟู พัฒนาและปรับพฤติกรรมนิสัยของผู้กระทำความผิด โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาถึงบุคลากรในองค์กรที่ต้องทำงานร่วมกับเด็กและเยาวชนผู้กระทำความผิดอย่างเจ้าหน้าที่ในสถานพินิจฯ และเจ้าหน้าที่ในศูนย์ฝึกฯ ในปี พ.ศ.2562 ที่ผ่านมา จึงได้มีการดำเนินการสำรวจต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกเพื่อการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด และถูกควบคุมตัวอยู่ในสถานพินิจฯ และศูนย์ฝึกฯ ผลการศึกษาพบว่า ส่วนใหญ่บุคลากรมีระดับการรับรู้ความสามารถของตนเอง (Self-Efficacy) ในระดับสูง มีระดับความหวัง (Hope) การมองโลกในแง่บวก (Optimism) และความยืดหยุ่นทางอารมณ์/จิตใจ (Self-Resilience) ในระดับปานกลาง ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบระดับต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกทั้ง 4 ด้านข้างต้น พบว่าบุคลากรมีระดับความหวังสูงสุด ซึ่งมีระดับที่ใกล้เคียงกับระดับการรับรู้ความสามารถของตนเอง ตามด้วยระดับมองโลกในแง่บวก และระดับความยืดหยุ่นทางอารมณ์หรือจิตใจเป็นด้านที่น้อยที่สุด

ทางด้านความสัมพันธ์ระหว่างต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกและสุขภาวะด้านต่าง ๆ พบว่า บุคลากรที่มีต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกสูงจะมีสุขภาวะทางจิตที่ดี และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ปัจจัยต้นทุนทางจิตวิทยา ทั้ง 4 ด้าน มีผลต่อความซึมเศร้า ส่วนความเครียดนั้น พบว่า ปัจจัยต้นทุนทางจิตวิทยาทุกด้านส่งผลต่อความเครียด ยกเว้นด้านการรับรู้ความสามารถของตนเอง อีกทั้ง บุคลาที่มีต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกสูงจะมีสุขภาวะด้านการทำงานที่ดีอีกด้วย ซึ่งเมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกทั้ง 4 ด้าน ส่งผลต่อความสุขในการทำงานและความเครียดเกี่ยวกับงาน สำหรับต้นทุนทางจิตวิทยา 3 ด้านที่ส่งผลต่อความผูกพันต่อองค์กร ความขัดแย้งทางอารมณ์และความขัดแย้งต่อบทบาทการทำงาน ได้แก่ การรับรู้ความสามารถของตนเอง ความหวัง การมองโลกในแง่ดี สำหรับความพึงพอใจในการทำงานนั้น พบว่ามีปัจจัยต้นทุนจิตวิทยาเชิงบวกด้านความหวังและด้านการมองโลกในแง่บวกที่มีผล ส่วนความวิตกกังวลในหน้าที่มีปัจจัยต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกเพียงด้านเดียวเท่านั้นที่มีอิทธิพลคือด้านความยืดหยุ่นทางอารมณ์

นอกจากนี้ ส่วนหนึ่งของแบบสำรวจฯ ได้สอบถามถึงการรับรู้ด้านความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชน 5 ด้าน ได้แก่ ความรุนแรงด้านร่างกาย ความรุนแรงทางเพศ ความรุนแรงทางอารมณ์หรือจิตใจ การละเลย และการใช้แรงงานเด็กและเยาวชน ผลการศึกษาพบว่า บุคลากรส่วนใหญ่มีองค์ความรู้ในประเด็นดังกล่าว อย่างไรก็ตาม มีกลุ่มบุคลากรกว่าร้อยละ10 ที่ไม่มีการรับรู้ในประเนความรุนแรง รวมทั้งไม่รู้ว่าอะไร คือ ความรุนแรงต่อเด็กกและเยาวชน และเมื่อเปรียบเทียบการรับรู้ทั้ง 5 ด้านข้างต้น พบว่า บุคลากรมีการรับรู้ประเด็นความรุนแรงทางร่างกายมากที่สุด รองลงมาคือ ความรุนแรงทางเพศ การใช้แรงงานเด็ก ความรุนแรงทางอารมณ์ และการละเลยทอดทิ้งเด็กและเยาวชนเป็นประเด็นที่มีการรับรู้น้อยที่สุด

นอกจากประเด็นดังกล่าว การสำรวจยังได้สอบถามถึงการพัฒนาประสิทธิภาพในการทำงาน ผลการศึกษา พบว่า สุขภาพจิต สภาพแวดล้อมในการทำงาน และผลตอบแทน คือ ปัจจัยสำคัญ 3 อันดับแรกของการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากร ทางด้านปัจจัยที่เป็นอุปสรรคของการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงาน 3 อันดับแรก ได้แก่ สภาพแวดล้อมในการทำงาน สุขภาพจิต และองค์ความรู้ด้านการดูแลเด็กและเยาวชน และส่วนสุดท้ายของการสำรวจได้สอบถามความคิดเห็นถึงการจัดฝึกอบรมแก่บุคลากร 2 ด้าน ด้วยกัน โดยด้านการฝึกอบรมที่เกี่ยวข้องกับงานตามหน้าที่ พบว่า ประเด็นสำคัญที่บุคลากรมีความสนใจและเห็นว่ามีความจำเป็น ได้แก่ การอบรมและฟื้นฟูเด็กและเยาวชน การแก้ไขปัญหาในงานตามหน้าที่ การควบคุมดูแลเด็กและเยาวชน และงานด้านความปลอดภัย ทางด้านการฝึกอบรมที่เกี่ยวข้องกับความมีประสิทธิภาพ ผลการสำรวจพบว่า การวางแผนและการลงมือปฏิบัติงาน การสื่อสาร การมีทัศนคติที่เป็นกลาง ผลสัมฤทธิ์ในการทำงาน เป็นประเด็นการจัดอบรมที่สำคัญที่บุคลากรสนใจและเห็นว่ามีความจำเป็น

ด้วยเหตุนี้ เจ้าหน้าที่ในสถานพินิจฯ และศูนย์ฝึกฯ ที่นอกจากจะทำหน้าที่ตามกฎหมายในการควบคุมดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิดแล้ว ยังทำหน้าที่เสมือนเป็นทั้งครูและผู้ปกครองของเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิดเหล่านั้น เจ้าหน้าที่กลุ่มนี้จึงเป็นผู้สวมบทบาทตลอดระยะเวลาในการดูแล ดังนั้นหากเจ้าหน้าที่ที่ต้องทำหน้าที่ในการบำบัดฟื้นฟูมีความพร้อมในการปฏิบัติงานหรือการแก้ไขปัญหา มีสุขภาวะกายและใจที่แข็งแรง ก็จะนำมาซึ่งการประสบความสำเร็จในการทำงานและพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพต่อไปในสังคม

ในการนี้ ฝ่ายวิเคราะห์และพัฒนาข้อมูล สำนักอำนวยการพิเศษ เล็งเห็นถึงความสำคัญของการจัดการฝึกอบรมพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานบุคลากรที่ต้องทำงานร่วมกับเด็กและเยาวชนผู้กระทำความผิดให้สามารถเกิดแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน มีความพยายาม มุ่งมั่น และทุ่มเทในการทำงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย พร้อมขับเคลื่อนและพัฒนางานให้องค์กรสามารถบรรลุเป้าหมายอย่างที่ตั้งไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล และส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่ใช้ความสามารถของตนได้อย่างเต็มศักยภาพ อันจะนำไปสู่ผลผลิตต่าง ๆ ทั้งต่อตนเองและสังคมต่อไป และเพื่อให้โครงการดังกล่าวบรรลุวัตถุประสงค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ฝ่ายวิเคราะห์และพัฒนาข้อมูล จึงเห็นควรเชิญอาจารย์จากคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ปรึกษาโครงการ ในปี พ.ศ.2562 ที่มีความเชี่ยวชาญเรื่องต้นทุนทางจิตวิทยาเชิงบวกที่ส่งผลประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากรกระบวนการยุติธรรมเด็กและเยาวชน ความรุนแรง และผลกระทบทางจิตใจต่อเด็กและเยาวชน เป็นที่ปรึกษาโครงการออกแบบหลักสูตรและวิธีการจัดฝึกอบรมบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด เพื่อให้เกิดการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งเล็งเห็นผลเป็นรูปธรรมในการพัฒนาประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด และถูกควบคุมตัวในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนและศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชน

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชน ตั้งแต่ปี พ.ศ.2560-2562

2. เพื่อเขียนและเรียบเรียงผลการวิเคราะห์ความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชน

3. เพื่อออกแบบเนื้อหาหลักสูตรอบรมพัฒนาศักยยภาพและประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด

4. เพื่อออกแบบวิธีการจัดฝึกอบรม

5. เพื่อให้มีคู่มือและหลักสูตรอบรม และใช้หลักสูตรดังกล่าวในการอบรมให้ความรู้แก่บุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูและและบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด ถูกควบคุมตัวอยู่ในสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน และศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน

6. เพื่อพัฒนาศักยภาพการทำงานให้บุคลากรมีความพร้อมในการปฏิบัติงานและการแก้ไขปัญหามีสุขภาวะและใจที่แข็งแรง นำมาซึ่งความสำเร็จในการทำงานและพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพต่อไป

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ทั่วประเทศ
แหล่งทุนสนับสนุน สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ผลการวิเคราะห์ข้อมูลความรุนแรงต่อเด็กและเยาวชน ตั้งแต่ปี พ.ศ.2560-2562

2. คู่มือและหลักสูตรอบรมพัฒนาศักยภาพและประสิทธิภาพการทำงานของบุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด ฉบับสมบูรณ์

3. สถาบันฯ มีองค์ความรู้ในการจัดอบรมและพัฒนาศักยภาพในการทำงานแก่บุคลากรในกระบวนการยุติธรรมที่ดูแลและบำบัดฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด ถูกควบคุมตัวอยู่ในสถานพินิจและคุ้มครคองเด็กและเยาวชน และศูนย์ฝึกอบรมเด็กและเยาวชน ให้มีความพร้อมในการปฏิบัติงานและการแก้ไขปัญหามีสุขภาวะและใจที่แข็งแรง นำมาซึ่งความสำเร็จในการทำงานและพัฒนาเด็กและเยาวชนให้เป็นทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพต่อไป

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก (Peace, Justice and Strong Institutions)
Web link การดำเนินงาน (หากมี) https://www.tijthailand.org/uploads/purchase/file/20210216/th-cfkvwy023468.pdf
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการรวบรวม สังเคราะห์ข้อมูลแนวทางการขับเคลื่อนคุณธรรมของเครือข่ายทางสังคม และประเมินผลการจัดสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ
ชื่อผู้วิจัย รศ.ดร. อริศรา เล็กสรรเสริญ
ที่มาและความสำคัญ           จากการที่รัฐบาลมียุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ 20 ปี โดยมีเป้าหมายให้ประเทศไทย มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ประกอบกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 ที่มุ่งเน้นให้ประชาชนทุกช่วงวัยเกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในด้านคุณธรรม และแผนแม่บทส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ฉบับที่ 1 พ.ศ.2559-2564 เพื่อส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมของสังคมไทยด้วยการบูรณาความร่วมมือของประชารัฐเพื่อสร้างสังคมคุณภาพ และสังคมคุณธรรมให้เกิดขึ้นในสังคม ทำให้ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทในการส่งเสริมเชื่อมประสานการรวมพลังกลุ่มเครือข่ายทุกภาคส่วนของสังคมในการพัฒนาสื่อ องค์ความรู้นวัตกรรมเพื่อส่งเสริมพัฒนาคุณธรรมความดีที่เหมาะสมกับบริบทสังคมไทย ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ให้จัดสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติขึ้น เพื่อเป็นเวทีกลางของการเชื่อมโยง ประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน องค์กร ภาคีเครือข่ายคุณธรรมทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และภาคประชาชน ทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาคในการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมของสังคมมไทยให้มีการขยายผลอย่างกว้างขวางสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและการปฏิรูปประเทศที่เกี่ยวข้องด้านคุณธรรม

กระบวนการสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ถือเป็นเครื่องมือและกลไกสำคัญที่สนับสนุนการขับเคลื่อนคุณธรรมของประเทศ โดยยึดหลักความสอดคล้องตามนโยบายรัฐบาลและยุทธศาสตร์ชาติที่เกี่ยวข้องด้านคุณธรรม ซึ่งผ่านมาศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานหลักในการจัดงานสมัชชาคุณธรรมระดับจังหวัด ภูมิภาค และจัดสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติมาอย่างต่อเนื่อง จำนวน 10 ครั้ง

จากสถานการณ์คุณธรรมของสังคมไทยในปี 2562-2564 โดยเฉพาะสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) และเหตุการณ์ความรุนแรง ความขัดแย้งของคนในสังคมไทย ซึ่งส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของประชาชน และมีแนวโน้มเกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม การเมืองเพิ่มขึ้น รัฐบาลซึ่งให้ความสำคัญต่อการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์ชาติ แผนปฏิรูปประเทศด้านการพัฒนาศักยภาพมนุษย์เพื่อส่งเสริมและรณรงค์ให้หน่วยงาน องค์กร เครือข่ายทางสังคมทุกภาคส่วน ได้มีส่วนร่วมขับเคลื่อนงานด้านคุณธรรม ในการสร้างภูมิคุ้มกันด้านคุณธรรมแก่ประชาชนรองรับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย นำไปสู่การกำหนดกรอบแนวคิดหลักของกระบวนการสมัชชาคุณธรรม เพื่อเชื่อมโยงหน่วยงาน องค์กร เครือข่ายภาคส่วนต่าง ๆ ให้เกิดการขับเคลื่อนคุณธรรมและผลักดันให้เกิดข้อเสนอเชิงนโยบายด้านคุณธรรมของประเทศ ภายใต้กรอบแนวคิดหลัก “Sustainability with Moral: วิถีคุณธรรมสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน” เป็นเป้าหมายหลักในการทำงาน ระยะ 3 ปี โดยในแต่ละปีจะมีการกำหนด Concept/Theme ของการจัดงานให้สอดคล้องกับสถานการณ์และนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายตามหลักการที่กำหนด

ในปี 2564 ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) ได้ร่วมกับหน่วยงาน องค์กร และภาคีเครือข่ายส่วนต่าง ๆ ในการจัดสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 11 ภายใต้แนวคิด “Sustainability with Moral: New Moral New Normal” คุณธรรมวิถีใหม่ สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ในรูปแบบการผสานกิจกรรมจาก 2 แหล่ง (Hybrid) ทั้งการจัดกิจกรรมสมัชชาแบบการเชื่อมต่อผ่านระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต (Online) และแบบกิจกรรมในพื้นที่ (Onsite) โดยมีวัตถุประสงค์หลักการจัดงานเพื่อแสวงหาแนวทางร่วมกันในการขับเคลื่อนคุณธรรมในวิถีใหม่ ที่มุ่งสู่ความยั่งยืน สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านคุณธรรม และผลักดันข้อเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การรรายงานสถานการณ์คุณธรรมของสังคมไทยในมิติต่าง ๆ ให้สังคมได้รับทราบ เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ชื่นชม แชร์ เชียร์ กระบวนการส่งเสริมคุณธรรมขององค์กรเครือข่ายในมิติต่าง ๆ เพื่อรับฟังข้อคิดเห็น ข้อเสนอยุทธศาสตร์ และแนวทางการจัดทำแผนปฏิบัติการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติระยะที่ 2 เพื่อส่งมอบให้กับรัฐบาล และคณะกรรมการส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อดำเนินการรวบรวม สังเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์และปรากฏการณ์ทางสังคมที่เกี่ยวข้องกับประเด็นคุณธรรม และแนวทางการขับเคลื่อนคุณธรรมของเครือข่ายทางสังคมในวิถีใหม่และข้อเสนอเชิงนโยบาย ตามประเด็นการจัดงานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 11

2. เพื่อดำเนินการสนับสนุนด้านวิชาการออกแบบ และนำกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเวทีระดมความคิดเห็นหน่วยงานองค์กรภาคี เวทีเตรียมการก่อนการจัดงาน และภายในงานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 11 ให้บรรลุตามเป้าหมายและกรอบประเด็นการจัดงานที่กำหนด

3. เพื่อดำเนินการประเมินผลการจัดงานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 11

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา
แหล่งทุนสนับสนุน ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย  
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ 1. ได้ข้อค้นพบที่เกิดจากการรวบรวม สังเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์และปรากฎการณ์ทางสังคมที่สอดคล้องกับแนวคิด “New Moral New Normal” คุณธรรมวิถีใหม่ สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ตามบริบทของกลุ่มเครือข่ายต่าง ๆ เพื่อจัดทำเป็นข้อมูลประกอบการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ของหน่วยงานองค์กรภาคี ตามประเด็นการจัดงานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติครั้งที่ 11

2. ได้แนวทางที่สามารถนำไปขยายผลการขับเคลื่อนคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสาที่เป็นรูปธรรมในบริบทที่เหมาะสมของพื้นที่

3. สร้างการมีส่วนร่วมในการร่วมกันขับเคลื่อนคุณธรรม พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา ผ่านกระบวนการระดมความคิดเห็นในงานสมัชชาคุณธรรมแห่งชาติครั้งที่ 11

4. ได้ข้อเสนอต่อแนวทางการขับเคลื่อนคุณธรรมที่เป็นรูปธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมไทยภายติแผนแม่บทส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ฉบับที่ 1 และ 2

การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก (Peace, Justice and Strong Institutions)
Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการวิจัยเรื่อง “บทบาทพนักงานอัยการในการสอบสวนคดีเพื่อการถ่วงดุลในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา”
ชื่อผู้วิจัย รศ.ดร. พรรณชฎา  ศิริวรรณบุศย์
ที่มาและความสำคัญ           สำนักงานตำรวจแห่งชาติเป็นหน่วยงานอิสระที่ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี เป็นหน่วยงานราชการที่มีความสัมพันธ์กับการดำรงชีวิตของประชาชน ในการปกป้อง ดูแลทุกข์สุข และอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในด้านต่าง ๆ มากมาย ทั้งสังคมเมือง ชนบท และการปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องสิทธิเสรีภาพของประชาชน สถานีตำรวจเป็นหน่วยงานระดับปฏิบัติการที่สำคัญที่สุดหน่วยงานหนึ่งของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ในการที่จะปฏิบัติภารกิจให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ ปัจจุบันมีสถานี้ตำรวจนครบาล สถานีตำรวจภูธรอำเภอ และสถานีตำรวจภูธรตำบล ไว้บริการประชาชนทั่วประเทศ ซึ่งได้แบ่งสายการบังคับบัญชาและสายงานการปฏิบัติต่างลักษณะและความรับผิดชอบ แบ่งออกเป็น 5 สายงาน ได้แก่ งานสอบสวน งานสืบสวน งานป้องกันและปราบปราม งานจราจร และงานธุรการ

ระบบงานของตำรวจด้านต่าง ๆ นั้น ยังคงมีปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติงานอย่างมาก คณะกรรมการพัฒนาระบบงานตำรวจเมื่อ พ.ศ.2550 ได้สรุปประเด็นปัญหาของสำนักงานตำรวจแห่งชาติในปัจจุบันไว้ 3 ประเด็นสำคัญ (2550, น.8-18) โดยมีประเด็นสำคัญข้อหนึ่ง คือ “งานสอบสวนขาดอิสรระและไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเหมาะสม” การขาดความอิสระ และไม่ได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นปัญหาสำคัญในการสร้างความเป็นธรรมให้แก่ประชาชนทุกระดับในสังคมไทย จึงได้มีการศึกษาหาแนวทางในการพัฒนาระบบงานสอบสวนอย่างต่อเนื่อง ซึ่งงานวิจัยบางชิ้นก็สร้างการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาให้แก่ระบบงานสอบสวนไม่มากก็น้อย อย่างไรก็ดีมีงานวิจัยไม่มากนักที่มุ่งเน้นศึกษาบทบาทหน้าที่ของอัยการในการทำงานสอบสวนร่วมกับพนักงานสอบสวน งานวิจัยชิ้นนี้จึงมุ่งเน้นศึกษาบทบาทของอัยการต่องานสอบสวนว่าควรพัฒนาไปในทิศทางใดเพื่อเกิดประโยชน์ต่อประชาชนมากที่สุด

สถานการณ์ปัญหางานสอบสวนของตำรวจไทย

การปฏิรูปตำรวจถูกกล่าวถึงในสังคมไทยมาเป็นระยะเวลายาวนาน จนกระทั่งมีคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรีที่ 230/2549 ลงวันที่ 13 พฤศจิกายน 2549 แต่งตั้งคณะกรรมการพัฒนาระบบงานตำรวจ เพื่อจัดทำแผนการดำเนินงานปฏิรูประบบงานตำรวจเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะการพัฒนาและปรับปรุงโครงสร้างระบบงานตำรวจและแนวทางบังคับใช้กฎหมายเพื่อให้สามารถอำนวยความยุติธรรมแก่ประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส ตรวจสอบได้ และเป็นธรรมต่อสังคม (คณะกรรมการพัฒนางานตำรวจ, 2550, น.4)

ทั้งนี้คณะกรรมการพัฒนาระบบงานตำรวจได้ทำการทบทวน วิเคราะห์ และสังเคราะห์ ปัญหาข้อจำกัดต่าง ๆ ทั้งสภาพแวดล้อมการบริหารรราชการ สังคม และการเมือง ตลอดระยะเวลาร่วม 10 ปีที่ผ่านมา พบว่า การบริหารงานของตำรวจประสบปัญหาหลัก 3 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านโครงสร้างและการบริหารจัดการที่ยังคงมีการรวมศูนย์อำนาจในการบริหาร การมีภารกิจที่ไม่ใช่ภารกิจหลักของตำรวจอยู่มาก การจัดองค์กรแบบกึ่งทหารและระบบยศตำรวจที่ไม่เหมาะสมและสอดคล้องในปัจจุบัน งานสอบสวนขาดอิสระและไม่ได้รับการพัฒนาอย่างเหมาะสม 2) ด้านการบริหารงานบุคคลและวิชาชีพตำรวจยังคงละเลยการใช้ระบบคุณธรรมในการบริหารประเทศ การสรรหา ผลิต พัฒนา และระบบสวัสดิการค่าตอบแทนสำหรับบุคลากรยังคงมีปัญหาการถูกแทรกแซงจากผู้มีอำนาจ 3) ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนและกลไกการตรวจสอบ ที่ยังขาดการตรวจสอบและมีส่วนร่วมของประชาชน ความเชื่อมั่นและทัศนคติแง่ลบต่อตำรวจ ซึ่งนำไปสู่ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบงานตำรวจ 10 ประการ ได้แก่ 1) การกระจายอำนาจการบริหารงาน 2) การสร้างการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการบริหารงานตำรวจ 3) การสร้างกลไกที่มีประสิทธิภาพในการตรวจสอบการปฏิบัติงานตำรวจ 4) การถ่ายโอนภารกิจที่ไม่ใช่ของตำรวจ 5) การปรับปรุงพัฒนาระบบงานสอบสวน 6) การปรับปรุงการปฏิบัติงานของสถานีตำรวจ 7) การพัฒนากระบวนการสรรหา ผลิต และพัฒนาบุคลากรตำรวจ 8) การปรับปรุงเงินเดือน ค่าตอบแทน และสวัสดิการของข้าราชการตำรวจ 9) การส่งเสริมความก้าวหน้าแก่ตำรวจชั้นประทวน และ 10) การจัดตั้งหน่วยงานในการปรับปรุงพัฒนากระบวนการยุติธรรม (คณะกรรมการพัฒนางานตำรวจ, 2550, น. 7-34) พร้อมทั้งมีการร่างพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ (ฉบับที่…) พ.ศ…. และร่างพระราชบัญญัติคณะกรรมการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์เกี่ยวกับตำรวจ พ.ศ…. นอกจากนี้ สำนักงานตำรวจแห่งชาติได้ร่างพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติขึ้นมาอีกหนึ่งฉบับ เพื่อนำเสนอเข้ารับการพิจารณาต่อคณะกรรมการกฤษฎีกาเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2550 แต่ร่างทั้ง 3 ฉบับ ต้องตกไปเนื่องจากหมดอายุของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในสมัยนั้น (คณะกรรมการพิจารณาปรับปรุงและพัฒนากฎหมายด้านกระบวนการยุติธรรม, 2557, น.1)

จนกระทั่งช่วงปี พ.ศ.2556-2557 ประเด็นการปฏิรูปตำรวจถูกหยิบยกขึ้นมาอีกครั้งและกลายเป็นประเด็นสำคัญในการปฏิรูปประเทศที่สภาปฏิรูปแห่งชาติกำลังจำดำเนินการในขณะนี้ โดยเฉพาะระบบงานสอบสวนของตำรวจ ที่พบว่า สถานการณ์ในปัจจุบันพนักงานสอบสวนบางนายไม่ยอมทำหน้าที่สอบสวนคดี หรือแม้กระทั่งทำการสอบสวนโดยมิชอบ บิดเบือน หรือทำลายหลักฐานเพื่อช่วยให้ผู้กระทำผิดไม่ต้องรับโทษตามกฎหมาย (พลเมืองเสวนา, 2558) อันมีสาเหตุมาจากการรวมศูนย์อำนาจการสอบสวนไว้ที่พนักงานสอบสวนทำให้ต้องรับภาระหนักในการสอบสวน อีกทั้ง การแยกขาดระหว่างอำนาจสอบสวนของพนักงานฝ่ายตำรวจและฝ่ายปกครองที่ส่งผลต่อการตรวจสอบถ่วงดุลและประสิทธิภาพในการค้นหาความจริง และการขาดความเป็นอิสระในการสอบสวนที่ยังคงถูกแทรกแซงจากฝ่ายการบริหารของตำรวจและกลุ่มอิทธิพลต่าง ๆ รวมถึงการได้รับความร่วมมือจากฝ่ายสืบสวนน้อย (คณะกรรมการพิจารณาปรับปรุงและพัฒนากฎหมายด้านกระบวนการยุติธรรม, 2557, น.19-21)

นับตั้งแต่ พ.ศ.2556 เป็นต้นมา ประเด็นการปฏิรูปงานตำรวจได้รับความสนใจจากหลายภาคส่วนเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งระบบงานสอบสวนของตำรวจ ที่พบว่ายังคงประสบปัญหาสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ (คณะกรรมการพิจารณาปรับปรุงและพัฒนากฎหมายด้านกระบวนการยุติธรรม, 2557, น.7-21)

1) โครงสร้างงานสอบสวน พบว่า ยังมีการรวบรวมงานสอบสวนไว้ที่พนักงานสอบสวนทั้งหมด ทำให้พนักงานสอบสวนต้องรับภาระหนักในการปฏิบัติหน้าที่ ขาดการประสานความร่วมมือในการปฏิบัติงานกับหน่วยงานภายในและภายนอกอื่น ๆ อย่างบูรณาการ อีกทั้งขาดความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่ ทั้งนี้เนื่องจากถูกแทรกแซงจากฝ่ายบริหารของตำรวจและกลุ่มอิทธิพลต่าง ๆ แม้พระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.2547 มาตรา 47 กำหนดให้แยกงานสอบสวนให้เป็นอิสระจากงานอื่น ๆ อีกทั้งกำหนดตำแหน่งเฉพาะในการสอบสวน หากแต่การออกระเบียบคณะกรรมการข้าราชการตำรวจ ว่าด้วยก่ารกำหนดจำนวนในการแต่งตั้งและอำนาจหน้าที่ในการบังคับบัญชาพนักงานสอบสวน พ.ศ.2555 กลับทำให้เกิดช่องทางในการแทรกแซงการสอบสวนจากฝ่ายบริหารผ่านการบังคับบัญชา ควบคุม และกำกับดูแล การเล่นพรรคเล่นพวก การวิ่งเต้นคดี ส่งผลให้การทำงานของพนักงานสอบสวนไม่เป็นอิสระในการสั่งคดีทำให้ประชาชนได้รับความเป็นธรรม (สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, 2557, น.25)

2) งบประมาณงานสอบสวน พบว่า ในปีงบประมาณ 2557 มีสัดส่วนงบประมาณที่ได้รับการจัดสรรสูงถึง 86,768 ล้านบาท แต่กลับไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่ายต่าง ๆ เนื่องจากประสบปัญหาอันเนื่องมาจากการมีภารกิจที่ไม่ใช่ภารกิจหลักของตำรวจจำนวนมากจึงส่งผลต่อการจัดสรรงบประมาณที่ไม่เพียงพอในการปฏิบัติงานสอบสวน การขาดแคลนงบประมาณดังกล่าวยังส่งผลให้พนักงานสอบสวนต้องออกค่าใช้จ่ายส่วนตัวในการปฏิบัติหน้าที่เพื่อให้ผลการปฏิบัติงานประสบผลสำเร็จตามเป้าหมาย

3) บุคลากรงานสอบสวน พบว่า พนักงานสอบสวนบางนายไม่ปฏิบัติตามหน้าที่งานสอบสวนอย่างเหมาะสม หรือแม้กระทั่งทำการสอบสวนโดยมิชอบ บิดเบือน หรือทำลายพยานหลักฐานเพื่อช่วยให้ผู้กระทำผิดไม่ต้องรับบทลงโทษตามกฎหมาย (พลเมืองเสวนา, 2558)

4) ระบบการตรวจสอบและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนต่องานสอบสวน พบว่า ระบบการตรวจสอบที่มีอยู่ยังคงอ่อนแอ ไม่สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพซึ่งส่งผลต่อการสร้างความเชื่อมั่นในความเป็นกลางและประสิทธิภาพในการอำนวยความยุติธรรมแก่ประชาชน

5) ความก้าวหน้าในการสอบสวน พบว่า ระบบอุปถัมภ์ การซื้อขายตำแหน่งยังคงมีอยู่อย่างกว้างขวาง แม้ในช่วงที่ผ่านมาคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ได้แก้ไขหลักเกณฑ์เรื่องการแต่งตั้งข้าราชการตำรวจระดับสูง ตามประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ 87/2557 เรื่อง การแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยตำรวจแห่งชาติ แต่ยังคงไม่สามารถป้องกันการแทรกแซง ข้าราชการตำรวจต้องวิ่งเข้าหาผู้มีอำนาจและอิทธิพลเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ทั้งทางตรงและทางอ้อม ละเลยผลประโยชน์ของประชาชนและประเทศชาติ และกลายเป็นที่มาของการทุจริตและพฤติกรรมมิชอบ ทำให้ตำรวจที่ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม ขาดขวัญและกำลังใจในการปฏิบัติงาน (พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์, 2559, น.1-2)

จากสถานการณ์ปัญหางานสอบสวนของตำรวจไทยข้างต้น ทำให้เห็นว่า การปฏิรูปงานสอบสวนของตำรวจมีความจำเป็นที่จะต้องได้รับการพิจารณาปรับปรุง เพื่อพัฒนาการปฏิบัติงานให้เกิดประโยชน์ต่อประชาชนอย่างแท้จริง แนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพของงานสอบสวนที่มีการถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง คือ การเพิ่มบทบาทของอัยการในกระบวนการสอบสวน โดยได้มีการระบุไว้ในรัฐธรรมนูญมาตรา 257 (ง) เพื่อปรับปรุงระบบการสอบสวนคดีอาญาให้มีการตรวจสอบและถ่วงดุลระหว่างพนักงานสอบสวนกับพนักงานอัยการอย่างเหมาะสม ทั้งนี้เนื่องจากในปัจจุบัน พนักงานอัยการมีบทบาทเพียงรับสำนวนการสอบสวนที่เจ้าพนักงานสอบสวนได้จัดทำเสร็จแล้วมาดำเนินการต่อ หากพนักงานอัยการเห็นว่าหลักฐานที่ทำการสอบสวนนั้นไม่เพียงพอก็จะทำการร้องขอให้พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนเพิ่ม ตามประมวลกฎหมายพิจารณาความอาญา มาตรา 143 แต่บ่อยครั้งการที่พนักงานอัยการจะใช้ข้อกฎหมายดังกล่าวก็มักเป็นเวลาจวนตัว หรือใกล้ครบกำหนดระยะเวลาที่ต้องสั่งฟ้อง ซึ่งมักจะส่งผลให้สอบสวนเพิ่มเติมไม่ทันอันอาจก่อผลเสียผู้ถูกกล่าวหาในคดีนั้น ๆ ดังนั้นจึงเป็นที่ถกเถียงกันอย่างกว้างขวางว่าในกระบวนการสอบสวนนั้น ควรให้พนักงานอัยการเข้าไปมีส่วนร่วมในการสอบสวนพรอมกับพนักงานสอบสวนด้วย เพื่อสร้างความโปร่งใสและความยุติธรรมให้แก่ประชาชน งานวิจัยฉบับนี้จึงมุ่งเน้นศึกษาแนวทางการสร้างความโปร่งใสในกระบวนการสอบสวนและการเพิ่มบทบาทของอัยการในกระบวนการดังกล่าวซึ่งจะมีประโยชน์ต่อประชาชนมากขึ้นต่อไป

วัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคของการปฏิบัติงานสอบสวนที่เกิดขึ้นจากการร่วมมือของพนักงานสอบสวนฝ่ายตำรวจและฝ่ายอัยการในปัจจุบัน พร้อมทั้งเหตุใดกระบวนการถ่วงดุลงานสอบสวนภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานตำรวจแห่งชาติจึงไม่ประสบผลสำเร็จ และสร้างความเชื่อมานให้แก่ประชาชน

2. เพื่อศึกษาหาแนวทางเลือกเพื่อเปิดโอกาสให้พนักงานอัยการเข้ามามีบทบาทในการสอบสวน เพื่อยกระดับงานสอบสวนให้มีประสิทธิภาพ โดยผ่านความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่ตำรวจ และพนักงานอัยการ ให้เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายและสร้างความเชื่อมั่นในกระบวนการสอบสวนแก่ประชาชน

3. เพื่อศึกษาหาแนวทางการปฏิรูประบบงานสอบสวนให้เป็นการทำงานที่เข้าถึงประชาชน และได้รับการยอมรับจากประชาชนอย่างแท้จริง

ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ประเทศไทย
แหล่งทุนสนับสนุน สถาบันคลังสมองของชาติ
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย คณะกรรมาธิการที่เกี่ยวข้องในการแก้ไข หรือยกร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาระบบงานสอบสวนของประเทศไทย
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ เกิด Impact ต่อสังคมในการยกระดับแนวทางทางการสอบสวนของประเทศไทยให้ได้รับการยอมรับ เกิดความยุติธรรม และโปร่งใสและเข้าถึงประชาชนในทุกระดับ
การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

ข้อมูลงานวิจัยที่มีผลลัพธ์ (Impact) สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) ประจำปีงบประมาณ 2564

คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

 

หัวข้อ รายละเอียด
ชื่องานวิจัย โครงการจ้างที่ปรึกษาเรื่อง “การศึกษาแนวโน้มสถิติเรือนจำและประสบการณ์ในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังในประเทศไทยในช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19”
ชื่อผู้วิจัย รองศาสตราจารย์ ดร. วีนันท์กานต์ รุจิภักดิ์
ที่มาและความสำคัญ           ปัจจุบันเรือนจำในประเทศไทยประสบกับปัญหาความแออัด โดยจำนวนผู้ต้องขังในเรือนจำเกินกว่าปริมาณของอัตราความจุของเรือนจำกว่าร้อยละ 115 ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของผู้ต้องขัง พื้นที่ในการทำกิจกรรม ความไม่เพียงพอของเจ้าหน้าที่ ตลอดจนประสิทธิภาพในการฟื้นฟูผู้ต้องขัง ซึ่งอาจส่งผลให้ผู้ต้องขังกลับมากระทำผิดซ้ำได้ในที่สุด อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีการปรับความจุในการรองรับจำนวนผู้ต้องขังมากขึ้น แต่จำนวนผู้ต้องขังภายในเรือนจำยังคงสูงเกินกว่าความจุเรือนจำ โดยช่วงปี พ.ศ.2561-2563 มีผู้ต้องขังเฉลี่ยรวมทั้งประเทศมากกว่า 350,000 รายต่อปี โดยกว่าหนึ่งในสามของผู้ต้องขังที่ถูกปล่อยตัวกระทำความผิดซ้ำและกลับเข้าสู้เรือนจำภายในเวลาสามปี

การลดการกระทำผิดซ้ำนับเป็นหัวใจหลักของงานราชทัณฑ์ที่ได้รับการยอมรับจากสหประชาชาติ โดยข้อกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำแห่งสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง หรือข้อกำหนดเนลสันแมนเดลา (The Nelson Mandela Rules) บัญญัติไว้ในข้อกำหนดที่ 4 ว่า “เป้าประสงค์ของการลงโทษจำคุกหรือการใช้มาตรการที่คล้ายคลึงกัน อันเป็นการจำกัดอิสระและสรีภาพของบุคคลนั้น โดยเบื้องต้นแล้วก็เพื่อที่จะคุ้มครองสังคมให้ปลอดพ้นจากอาชญากรรม และลดการกระทำผิดช้ำ” ดังนั้นการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังจึงควรมุ่งเน้นการแก้ไขฟื้นฟูเพื่อให้ผู้ต้องขังสามารถกลับคืนสู่สังคมใช้ชีวิตได้โดยไม่กลับไปกระทำผิดซ้ำในอนาคต

ตั้งแต่ช่วงปี 2563 จนถึงปัจจุบัน มีการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 (COVID-19) ในสังคมทั่วไป สถานการณ์ดังกล่าวได้สะท้อนให้เห็นความเปราะบางในการบริหารจัดการในเรือนจำ และตอกย้ำผลกระทบจากปัญหาความแออัดในเรือนจำ กรมราชทัณฑ์จึงได้มีแนวโน้มนำมาตรการต่าง ๆ มาใช้เพื่อลดความแออัดในเรือนจำ ดังเห็นได้จากสถิติผู้ต้องราชทัณฑ์ปล่อยตัวในปี พ.ศ.2563 ที่เพิ่มมากขึ้น โดยผู้ที่ได้รับการปล่อยตัวด้วยการพักโทษมากถึง 15,594 ราย ซึ่งคิดเป็นอัตราส่วนที่มากกว่าปี พ.ศ.2562 ถึง 2 เท่า และในปี พ.ศ.2564 มีผู้ถูกปล่อยตัวในกรณีพักโทษเพิ่มขึ้นรวม 36,839 ราย ซึ่งคิดเป็นอัตราส่วนที่มากกว่าปี พ.ศ.2563 กว่า 2 เท่า ซึ่งการพักโทษโดยมีเงื่อนไขในกรณีพิเศษนั้น แม้จะมีหลักเกณฑ์ที่แตกต่างและยืดหยุ่นกว่าการพักโทษกรณีทั่วไป ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ต้องขังได้กลับสู่สังคมได้เร็วขึ้นและช่วยลดความหนาแน่นภายในเรือนจำ แต่นโยบายดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นเกี่ยวกับความปลอดภัยในสังคมได้ ดังนั้น การติดตามข้อมูลเชิงสถิติเกี่ยวกับการกระทำผิดซ้ำในกลุ่มผู้ที่ได้รับการปล่อยตัวจากเรือนจำในช่วงการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโณนา-2019 และเปรียบเทียบผลลัพธ์การปล่อยตัวรูปแบบต่าง ๆ จึงอาจเป็นแนวทางหนึ่งในการสะท้อนภาพของกระบวนการยุติธรรมได้ดียิ่งขึ้น

นอกจากนี้ การศึกษาและทำความเข้าใจเกี่ยวกับสถานการณ์ ข้อท้าทายต่าง ๆ รวมทั้งปัจจัยที่นำไปสู่การกระทำผิดซ้ำและปัจจัยที่ช่วยให้ผู้ต้องขังกลับสู่สังคมอย่างประสบความสำเร็จในช่วงการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 ผ่านข้อมูลเชิงลึกและเรื่องราวเฉพาะบุคคล ยังเป็นมิติสำคัญที่จะช่วยยกระดับความเข้าใจและการกำหนดนโยบายความช่วยเหลือหลังพ้นโทษที่มีประสิทธิภาพ โดยตั้งอยู่บนข้อมูลเชิงประจักษ์เกี่ยวกับประสบการณ์ ความท้าทาย และความสำเร็จของการกลับคืนสู่สังคมของผู้พ้นโทษ

ด้วยเหตุดังกล่าว สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย ซึ่งภารกิจในการสนับสนุนการอนุมัติข้อกำหนดและมาตรฐานของสหประชาชาติที่เกี่ยวข้องกับการปฏฺบัติต่อผู้กระทำความผิดมาสู่การปฏิบัติ จึงได้จัดทำ “โครงการศึกษาแนวโน้มสถิติเรือนจำและประสบการณ์มนการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังในประเทศไทยในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19” ขึ้น โดยมุ่งหวังว่าข้อมูลที่ได้จากการวิจัยครั้งนี้จะเป็นพื้นฐานนำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและการปฏิบัติที่อาศัยบนพื้นฐานข้อมูลเชิงประจักษ์จากการวิจัย เพื่อลดอัตราการกระทำความผิดซ้ำ เพิ่มประสิทธิภาพและความสำเร็จในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังหลังปล่อยตัว ตลอดจนเพื่อเป็นองค์ความรู้เพื่อพัฒนากระบวนการบุติธรรมตามมาตรฐานของสหประชาชาติอันเป็นภารกิจสำคัญของสถาบันฯ ต่อไป

วัตถุประสงค์ เพื่อรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลแนวโน้มสถิติเรือนจำในช่วงปี พ.ศ.2562-2564 และศึกษาเกี่ยวกับประสบการณ์ในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังในประเทศไทยในช่วงการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 (COVID-19)
ขอบเขตพื้นที่การศึกษา ประเทศไทย
แหล่งทุนสนับสนุน สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย
หน่วยงานที่ร่วมมือ
ระดับความร่วมมือ
ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย
ผลลัพธ์ที่นำไปใช้ประโยชน์ ข้อมูลแนวโน้มสถิติเรือนจำในช่วงปี พ.ศ.2562-2564 และข้อมูลประสบการณ์ในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังในประเทศไทยในช่วงการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา-2019 (COVID-19) สู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและการปฏิบัติที่อาศัยบนพื้นฐานข้อมูลเชิงประจักษ์จากการวิจัย เพื่อลดอัตราการกระทำความผิดซ้ำ เพิ่มประสิทธิภาพและความสำเร็จในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ต้องขังหลังปล่อยตัว ตลอดจนเพื่อเป็นองค์ความรู้เพื่อพัฒนากระบวนการบุติธรรมตามมาตรฐานของสหประชาชาติอันเป็นภารกิจสำคัญของสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย
การตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (17 SDGs) เป้าหมายที่ 16 สังคมสงบสุข ยุติธรรม ไม่แบ่งแยก

(Peace, Justice and Strong Institutions)

Web link การดำเนินงาน (หากมี)
รูปภาพประกอบ (หากมี)

 

2022-06-09T11:53:15+07:00
X