ปัญญาของแผ่นดิน — Wisdom of the Land
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามมหาวิทยาลัยว่า "มหาวิทยาลัยมหิดล" อันเป็นพระนามของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และนั่นคือจุดกำเนิดของคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์อย่างเป็นทางการ ในฐานะเป็นคณะที่ 12 ของมหาวิทยาลัยมหิดล
มหาวิทยาลัยเริ่มเตรียมการบริหารคณะ โดยแต่งตั้งศาสตราจารย์ นพ.ชัชวาล โอสถานนท์ อดีตอธิการบดี ทำหน้าที่เป็นผู้รักษาการคณบดีท่านแรกของคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ภารกิจเร่งด่วนในระยะแรก คือ จัดการศึกษาวิชาการศึกษาทั่วไปสำหรับนักศึกษาระดับปริญญาตรีให้กับมหาวิทยาลัย
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มีการจัดโครงสร้างการบริหารภายในอย่างเป็นทางการ โดยแบ่งออกเป็น 3 ภาควิชา คือ ภาควิชาสังคมศาสตร์ ภาควิชามนุษยศาสตร์ และภาควิชาศึกษาศาสตร์ และสำนักงานคณบดี และในปีต่อมา คณะฯจึงเริ่มจัดการศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาขึ้น
คณะฯได้ย้ายที่ทำการจากวิทยาเขตพญาไท มายังวิทยาเขตศาลายาในอำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม โดยเป็นคณะแรกในวิทยาเขตศาลายาที่มีการจัดการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา
ปัจจุบัน คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ประกอบด้วย 4 ภาควิชา และ 3 สำนักงาน เปิดสอนในระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก ทั้งหลักสูตรภาษาไทยและหลักสูตรนานาชาติ
หน่วยงานหลักที่รับผิดชอบด้านการเรียนการสอนและการวิจัย
ภาควิชาสังคมศาสตร์ มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการเรียนการสอนและการวิจัย ในสาขาวิชาทางด้านสังคมศาสตร์ ประกอบด้วย 10 สาขาวิชา
ภาควิชาศึกษาศาสตร์ มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการเรียนการสอนและวิจัย ทางด้านประชากร สิ่งแวดล้อม การจัดการศึกษา การจัดการการกีฬา และการประเมินโครงการทางสังคม
ภาควิชามนุษยศาสตร์ มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการเรียนการสอนและวิจัย ในสาขาวิชาด้านศาสนา และจริยศาสตร์ เปิดสอนในสาขาวิชาศาสนาและการพัฒนา
ภาควิชาสังคมและสุขภาพ มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการเรียนการสอนและวิจัยทางด้านสังคมและสุขภาพ การแพทย์และสาธารณสุข
หน่วยงานสนับสนุนการบริหาร การศึกษา และการวิจัยของคณะ
เป็นหน่วยงานที่ให้การสนับสนุนวิชาการและการบริหารงานด้านต่างๆ ของคณะฯ ประกอบด้วย 4 งานสำคัญ
เป็นหน่วยงานที่ขับเคลื่อนด้านการศึกษาทั้งระดับปริญญาตรีและระดับบัณฑิตศึกษาของคณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์
เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการจัดการ 4 ภารกิจ สนับสนุนการผลิตงานวิจัยและนวัตกรรมการวิจัยที่มีคุณภาพของบุคลากรในคณะให้ตอบสนองต่อยุทธศาสตร์ของคณะ